Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
Na biurku prezydenta czeka na podpis uchwalona przez Sejm 23 stycznia br. nowelizacja ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, która przywraca zasadę sprzed 2018 r., zgodnie z którą sędziowska część tego organu wskazywana jest przez samych sędziów. Tymczasem marszałek Sejmu kilka dni temu wydał obwieszczenie o rozpoczęciu procedury zgłaszania kandydatów do KRS zgodnie z obowiązującymi, uznawanymi za niekonstytucyjne, rozwiązaniami, które w 2017 r. ustanowiła poprzednia większość rządząca.
Prezesi sądów: to przywrócenie standardu konstytucyjnego
Do wszystkich tych wydarzeń odnieśli się prezesi 10 sądów apelacyjnych. Na wstępie swojego stanowiska przypomnieli bowiem, że działania władz politycznych, zapoczątkowane jeszcze w 2015 r. i skierowane przeciwko władzy sądowniczej, doprowadziły do naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądów. Chodzi m.in. właśnie o wadliwe powołanie KRS. „Te i dalsze działania władz ustawodawczej i wykonawczej spowodowały, że aktualnie prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości jest utrudnione, a stan degradacji władzy sądowniczej ma charakter systemowy” – podkreślają sygnatariusze stanowiska.
Zdaniem prezesów obecny stan rzeczy wymaga pilnych działań mających na celu przede wszystkim odbudowanie KRS tak, aby organ ten znów odpowiadał konstytucyjnemu standardowi. Szansę na to upatrują w ostatniej noweli ustawy o KRS. „Niezależnie od indywidualnych ocen wyrażanych w przestrzeni publicznej co do zasadności poszczególnych rozwiązań zawartych w ustawie, regulacja ta gwarantuje rzecz najważniejszą - przywrócenie standardu konstytucyjnego wyboru sędziowskich członów Rady” – podkreślają szefowie SA. Dlatego też wyrażają nadzieję, że prezydent nowelę tę podpisze.
Jest szansa na legitymizację Krajowej Rady Sądownictwa
Gdyby jednak tak się nie stało, czytamy w stanowisku, to wobec zakończenia 12 maja 2026 r. kadencji obecnej KRS wybór nowych jej członków musi nastąpić na podstawie aktualnie obowiązującej, niekonstytucyjnej ustawy. Prezesi są bowiem zdania, że „dalsze trwanie KRS w obecnym składzie (w przypadku braku wyboru nowych członków Rady) bądź też dokonanie wyboru sędziowskich członków Rady arbitralną decyzją Sejmu, będzie pogłębiać stan destrukcji, uniemożliwiać prawidłowe funkcjonowanie sądów oraz utrudniać podjęcie jakichkolwiek racjonalnych reform wymiaru sprawiedliwości.” W stanowisku podkreślono, że „jakkolwiek sam wybór sędziowskich członków KRS byłby dokonany przez polityków, to akceptacja przez Sejm wskazań wszystkich sędziów spowoduje, iż tak ukształtowany organ spełniałby standardy konstytucyjne i dawałby gwarancję niezależności od władz politycznych”. Aby jednak legitymizacja tak powołanej KRS nie budziła wątpliwości, wszyscy sędziowie muszą wziąć udział w procedurze zaopiniowania kandydatów do KRS. A proces ten musi być w pełni demokratyczny, transparentny i uczciwy. W związku z powyższym prezesi zaapelowali do wszystkich sędziów o udział w takiej procedurze. I ostrzegli, że „brak powszechności udziału w oczywisty sposób tworzyć będzie ryzyko dalszego kwestionowania Rady, a tym samym cel ukształtowania tego organu w sposób odpowiadający standardowi konstytucyjnemu nie zostanie osiągnięty.” Prezesi zadeklarowali jednocześnie, że dołożą wszelkich starań, aby zorganizować całą procedurę. I że będzie ona w pełni przejrzysta, bez ingerencji w proces wyborczy.
W stanowisku można również przeczytać, że jego autorzy mają nadzieję, że rozpoczęcie procesu poprzedzone będzie deklaracją Sejmu co do akceptacji rekomendacji dokonanej przez sędziów, przy określeniu reguł wyboru KRS. I że każdy sędzia będzie oddawał głosy na osoby spośród wszystkich zgłoszonych marszałkowi Sejmu kandydatów (każdemu sędziemu będzie przysługiwało 15 głosów). Prezesi zakładają również, że opiniowanie kandydatów będzie się odbywało na zwołanych na ten sam dzień zgromadzeniach sędziów we wszystkich sądach i wedle takiej samej procedury głosowania, przy przyjęciu tożsamych w treści regulaminów głosowania. Sygnatariusze stanowiska wyrażają nadzieję, że protokoły zgromadzeń zawierające wyniki głosowania będą jawne i zostaną umieszczone na stronach internetowych poszczególnych sądów. Zliczeniem wyników głosowania z całej apelacji miałyby się zająć zgromadzenia sądów apelacyjnych, zaś prezesi sądów apelacyjnych przedstawiliby marszałkowi Sejmu zbiorcze wyniki głosowania z całej apelacji oraz zamieściliby je na stronie internetowej sądu. „Apelujemy o udział w tak zakreślonej procedurze. Powołanie Krajowej Rady Sądownictwa z zachowaniem standardu konstytucyjnego otworzy drogę do wznowienia konkursów na urząd sędziego i stanie się ważnym krokiem w odbudowie korpusu sędziowskiego” – podkreślają prezesi sądów apelacyjnych.
Pod apelem zabrakło podpisu prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi.
