Sprawa sięga listopada 2020 r., kiedy Rada Unii Europejskiej przyjęła decyzję w sprawie wspólnego stanowiska, jakie państwa członkowskie mają zająć w imieniu UE podczas sesji Komisji ds. Środków Odurzających ONZ. W szczególności chodziło o zmianę klasyfikacji konopi indyjskich i ich pochodnych w konwencjach ONZ o środkach odurzających i substancjach psychotropowych. Przedstawiciel Węgier nie tylko zagłosował przeciwko wspólnemu stanowisku przyjętemu przez Radę, ale również złożył oświadczenie z nim sprzeczne.

Czy Węgry naruszyły kompetencje UE?

Komisja Europejska argumentowała, że w tej sprawie Węgry naruszyły wyłączną kompetencję zewnętrzną UE. Zgodnie z art. 218 ust. 9 TFUE decyzja Rady określająca stanowisko Unii jest wiążąca dla państw członkowskich. Węgry przekonywały natomiast, że decyzja była niezgodna z prawem. Ostatecznie sprawa trafiła do TSUE, który we wtorek orzekł po myśli Komisji i uznał, że Węgry uchybiły zobowiązaniom państwa członkowskiego.

TSUE nie miał wątpliwości

Trybunał wskazał m.in., że decyzje zmieniające klasyfikację substancji wymienionych w konwencjach ONZ mogą mieć wpływ na stosowanie kar przewidzianych w decyzji ramowej Rady, a zatem mogą bezpośrednio wpływać na prawo Unii. W wyłącznej kompetencji UE leżało więc określenie stanowiska, jakie państwa członkowskie powinny przyjąć na forum ONZ. Tym samym, głosując przeciwko niemu, Węgry naruszyły zasadę lojalnej współpracy, a także zasadę jednolitej międzynarodowej reprezentacji Unii i jej państw członkowskich.

TSUE ocenił ponadto, że w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego kraj nie może skutecznie powoływać się na niezgodność z prawem aktu instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej Unii. Praktyka taka sprowadzałaby się bowiem do zezwolenia państwu członkowskiemu na „samodzielne wymierzanie sprawiedliwości”. Inaczej, zdaniem TSUE, jest tylko wtedy, gdy dane państwo „kwestionuje akt, który jest obarczony szczególnie poważnymi i oczywistymi wadami, do tego stopnia, że akt ten mógłby być uznany za nieistniejący”. ©℗

orzecznictwo