Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
Wyrokiem nakazowym z 12 września 2022 r. sąd rejonowy uznał właściciela auta za winnego popełnienia czynu z art. 180a kodeksu karnego. Przepis ten mówi o prowadzeniu auta po cofnięciu uprawnień. Do zdarzenia doszło 23 lutego 2022 r. Sąd powołał się przy tym na decyzję starostwa powiatowego z 2007 r. nakładającą na kierowcę zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres czterech lat. Mężczyźnie wymierzono karę grzywny w wysokości 2 tys. zł oraz orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów na 2 lata. Ponieważ nie wniesiono sprzeciwu, orzeczenie uprawomocniło się.
Kasacja zastępcy RPO zasadna. Sąd Najwyższy uchyla wyrok
Zastępca RPO argumentował w kasacji, że zgromadzone dowody podważały tezę, jakoby skazany prowadził auto wbrew decyzji o cofnięciu uprawnień. Sąd powinien był to uwzględnić i skierować sprawę na rozprawę, aby dokładnie wyjaśnić okoliczności czynu i ustalić winę.
SN uznał kasację za zasadną. Zastępca RPO miał rację, wskazując, że orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego. Tryb nakazowy może być stosowany jedynie wtedy, gdy okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą żadnych wątpliwości. W tej sprawie z uzasadnienia decyzji starosty wynikało, że końcowa data cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów przypadała na 17 maja 2011 r., czyli prawie 11 lat przed datą zdarzenia z 23 lutego 2022 r., które w akcie oskarżenia zostało zakwalifikowane jako przestępstwo z art. 180a k.k.
Stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie jazdy po cofnięciu uprawnień
SN wyjaśnił, że choć w sentencji decyzji wskazano, że cofnięcie uprawnień trwa do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji, to jasne jest, że skutki prawne tej decyzji dotyczyły jedynie okresu zakazu prowadzenia pojazdów, czyli do 17 maja 2011 r. Z przepisu art. 180a k.k. wynika jasno, że odpowiedzialność karna dotyczy kierowania pojazdem w trakcie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnień, a nie samego prowadzenia auta bez ważnych uprawnień.
Nie ulega wątpliwości, że 23 lutego 2022 r. prowadzenie pojazdu nie mogło stanowić niestosowania się do decyzji administracyjnej, a jedynie wykroczenie z art. 94 par. 1 kodeksu wykroczeń. Przepis ten mówi o prowadzeniu auta bez wymaganych uprawnień. Za to wykroczenie obywatel został już prawomocnie ukarany wyrokiem sądu rejonowego z 8 grudnia 2022 r., który uprawomocnił się 16 grudnia 2022 r.
W tej sytuacji, jak argumentował SN, konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, skoro sprawa co do tego samego czynu już prawomocnie się zakończyła. Jednocześnie SN podkreślił, że nie uniewinnił oskarżonego od przestępstwa z art. 180a k.k., ponieważ taki czyn w świetle prawa nie mógł mieć miejsca.
Orzecznictwo
Wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2025 r., sygn. akt V KK 438/25
