Jeżeli kandydat na sędziego spełnia ustawowe wymogi, uzyskuje wymagane poświadczenia i otrzymuje pozytywną ocenę Rady Sądownictwa, to ostateczna odmowa (zwłaszcza jeśli towarzyszą jej nieformalne, politycznie nacechowane wątpliwości) nie może być poza możliwością zewnętrznej weryfikacji. W ocenie ETPC konstytucyjny status organu nie znosi gwarancji wynikających z konwencji.
Wyrok Izby w sprawie Misiūnas p. Litwie (skarga nr 38687/22) dotyczy Eimutisa Misiūnasa, byłego sędziego litewskiego sądu rejonowego, który złożył urząd, by objąć stanowiska ministra spraw wewnętrznych, a następnie wiceministra obrony. Po tym, jak zakończył pełnienie ministerialnych funkcji, ubiegał się o ponowne powołanie na podstawie krajowej procedury przewidzianej dla byłych sędziów. Po uzyskaniu poświadczenia bezpieczeństwa i pozytywnej opinii Rady Sądownictwa prezydent odmówił jego ponownego powołania. Nie wydał przy tym formalnego uzasadnienia. Sądy litewskie odmówiły rozpoznania skargi Misiūnasa najpierw w postępowaniu administracyjnym, potem cywilnym, powołując się na konstytucyjną prerogatywę prezydenta w zakresie powołań sędziowskich. Były sędzia zwrócił się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, powołując się na naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wartości (prawo dostępu do sądu).
ETPC: dostęp do sądu nie może być iluzoryczny
W wyroku z 7 października 2025 r. trybunał przypomniał utrwalone założenie, że dostęp do sądu musi być praktyczny i efektywny, a nie teoretyczny czy iluzoryczny. Uznał, iż skarżący posiadał co najmniej „sporne prawo” w rozumieniu prawa krajowego do rzetelnej – obejmującej ochronę przed arbitralną lub dyskryminującą odmową – procedury ponownego powołania. Prawo to wynikało z przepisów umożliwiających byłym sędziom powrót do zawodu bez konkursu i było wzmocnione pozytywną rekomendacją Rady Sądownictwa.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.