Dzisiaj Sąd Najwyższy ma odpowiedzieć na zagadnienie prawne dotyczące zasad koordynacji systemów ubezpieczeniowych (sygn. akt III UZP 1/16). Sąd okręgowy zwrócił się z pytaniem, czy emerytury pomostowe są świadczeniami z tytułu starości, a w konsekwencji czy możliwe jest doliczenie do stażu uprawniającego do ich przyznania okresów pracy w krajach Unii Europejskiej.
Wątpliwości powstały w czasie rozpatrywania odwołania marynarza od decyzji ZUS, który odmówił zainteresowanemu przyznania prawa do emerytury pomostowej. Mężczyzna przedstawił dokumenty, z których wynikało, że od 5 listopada do 31 grudnia 2005 r. oraz od 1 stycznia do 21 kwietnia 2006 r. na podstawie umowy o pracę był zatrudniony na statku w Niemczech w charakterze drugiego mechanika. Ubezpieczony pracował w wymiarze ośmiu godzin dziennie i podlegał kierownictwu starszego mechanika oraz kapitana. Za cały ten okres opłacał składki na rzecz niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej. Następnie do 31 grudnia 2011 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę jako członek załogi – starszy mechanik na statku w Norwegii, gdzie także były opłacane składki na rzecz tej krajowej instytucji ubezpieczeniowej. ZUS nie zakwestionował prawdziwości dokumentacji, ale powołując się na przepisy ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.), odmówił mu prawa do świadczenia. Uznał, że ubezpieczony nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zakład nie uwzględnił m.in. okresów pracy za granicą, ponieważ przy ustalaniu prawa i obliczaniu wysokości takiego świadczenia nie ma możliwości zaliczenia pracy w państwach UE, krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Szwajcarii. W ocenie zakładu na mocy art. 3 ust. 1 lit. d rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE L 04.166.1) nie można tych okresów dodać do stażu uprawniającego do emerytury pomostowej.
Zainteresowany odwołał się do sądu. W I instancji nie uznano jego argumentów. Zdaniem sędziów okresy pracy poza granicami kraju mogłyby być uwzględnione do ustalenia emerytury pomostowej pod warunkiem uznania ich za okresy składkowe w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. d ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm). Sąd zwrócił uwagę, że lata wykonywania pracy za granicą nie są uwzględniane, gdyż obowiązujące w Polsce prawo nie daje podstaw do uznania tych okresów za składkowe. Na takie rozumienie przepisów ich zdaniem wskazuje treść art. 48 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 58, poz. 514), która obowiązywała do 31 maja 2004 r. Zgodnie z nim, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, udokumentowane lata zatrudnienia obywateli polskich u pracodawców zagranicznych zaliczane są do okresów składkowych uprawniających do emerytury, pod warunkiem opłacania danin na ubezpieczenia społeczne do ZUS.