W sprawie Tafzi El Hadri i El Idrissi Mouch przeciwko Hiszpanii (skarga nr 7557/23), którą Europejski Trybunał Praw Człowieka rozstrzygnął 8 stycznia 2026 r., skarżący zarzucili naruszenie ich prawa do prywatności w kontekście braku zapewnienia im właściwej ochrony prawnej przez państwo.

Skarżący byli wychowawcami społecznymi w ośrodku dla nieletnich w Barcelonie. We wrześniu 2011 r. popularna ogólnokrajowa gazeta „ABC” opublikowała zarówno w wersji internetowej, jak i drukowanej artykuł na temat radykalizacji nieletnich. Artykuł nosił tytuł „Ośrodki dla nieletnich, wylęgarnie fundamentalizmu” i odnosił się do ośrodka, w którym pracowali skarżący, z podaniem ich nazwisk. W konsekwencji skarżący złożyli przeciwko gazecie pozew cywilny o zniesławienie, który ostatecznie został oddalony przez hiszpańskie sądy w 2022 r. Powołując się na art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, zwracając się do ETPC, skarżący podnieśli, że sądy krajowe nie zapewniły właściwej równowagi między ochroną przed zniesławieniem a zapewnieniem wolności prasy. Wskazywali w szczególności, że autor spornego tekstu nie sprawdził dokładnie faktów przed opublikowaniem artykułu, a sądy nie uwzględniły wpływu publikacji ani na życie zawodowe skarżących, ani na wzmacnianie postaw islamofobicznych.

ETPC: artykuł informował o zagrożeniach

Europejski Trybunał Praw Człowieka podkreślił, że artykuł dotyczył indoktrynacji nieletnich w ośrodkach wychowania społecznego, co miało istotne znaczenie dla interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście rosnących obaw związanych z radykalizmem islamskim w Europie. Trybunał argumentował, że informowanie opinii publicznej o potencjalnych zagrożeniach związanych z praktykami edukacyjnymi w takich ośrodkach jest kluczowe dla społecznej świadomości i bezpieczeństwa. W obliczu podwyższonego zagrożenia bezpieczeństwa w Hiszpanii po zamachach terrorystycznych artykuł odgrywał istotną rolę w promowaniu publicznej debaty na temat integracji nieletnich imigrantów oraz wyzwań związanych z radykalnymi ideologiami.

Wolność wypowiedzi a inne prawa

Trybunał podkreślił jednocześnie konieczność ważenia prawa do reputacji z prawem do wolności wypowiedzi, które ma kluczowe znaczenie dla utrzymania wartości demokratycznych, przy jednoczesnej ochronie godności jednostek. Zauważył, że sądy krajowe zastosowały ustalone kryteria tego ważenia, biorąc pod uwagę powagę sprawy, interes publiczny w informowaniu oraz potencjalną szkodę dla reputacji skarżących. Trybunał stwierdził, że sądy krajowe przeprowadziły tę analizę ważenia w sposób właściwy.

ETPC podkreślił też, że dziennikarz wykazał się starannością przy weryfikacji faktów przed publikacją, konsultując się z wiarygodnymi źródłami takimi jak urzędnicy państwowi i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Trybunał zauważył, że bogate doświadczenie dziennikarza w relacjonowaniu spraw związanych z terroryzmem przyczyniło się do wiarygodności przedstawionych informacji.

Chociaż skarżący twierdzili, że publikacja wyrządziła dużą szkodę ich reputacji, trybunał uznał, że sądy krajowe dokładnie zbadały te zarzuty i stwierdziły, że nie było jednoznacznych dowodów na taki rodzaj naruszenia ich praw. Pomimo poważnych zarzutów zawartych w artykule skarżący kontynuowali działalność zawodową bez natychmiastowych negatywnych skutków po publikacji.

Dyskusja o ważnych kwestiach społecznych

Z kolei w odniesieniu do standardów ochrony wolności wypowiedzi ETPC powtórzył, że wolność wypowiedzi obejmuje nie tylko opinie pozytywne, lecz także te, które mogą obrażać lub niepokoić. Trybunał uznał, że charakter pracy dziennikarskiej często wiąże się z poruszaniem kontrowersyjnych kwestii, które mogą wywołać publiczną debatę. Artykuł, chociaż kontrowersyjny, nie stanowił natomiast jawnego obraźliwego lub poniżającego ataku na skarżących. Tekst był częścią szerszej dyskusji na temat palących kwestii społecznych i nie miał na celu osobistego oczerniania skarżących.

Ostatecznie strasburski trybunał orzekł, że nie doszło do naruszenia art. 8. Sądy krajowe działały w granicach swobody oceny, równoważąc prawa skarżących z prawem gazety do wolności wypowiedzi. Odpowiednio wyważyły konkurujące ze sobą prawa i przedstawiły dobrze uzasadnione uzasadnienie swoich decyzji.

Wyrok ETPC podkreślił złożoność kwestii związanych z pogodzeniem reputacji jednostki z wolnością wypowiedzi, szczególnie w sprawach dotyczących delikatnych kwestii społecznych. Orzeczenie wskazuje na znaczenie kontekstu w ocenie zarówno intencji publikacji, jak i ich skutków dla osób, których dotyczy, oraz podkreśla potrzebę wzmacniania odpowiedzialnego dziennikarstwa, które służy interesowi publicznemu, jednocześnie szanując prawa jednostki. ©℗