Większość obywateli dobrowolnie wykonuje obowiązki wynikające z decyzji administracyjnych lub bezpośrednio z regulacji prawnych, przestrzega też określanych w nich zakazów. Są jednak i tacy, którzy albo w wyniku niedbalstwa, albo świadomie ich nie realizują. Administracja dla zapewnienia ładu społecznego musi posiadać zatem narzędzia, aby na opornych obywatelach wymusić wykonanie nałożonych na nich obowiązków. Chodzi o płacenie danin publicznoprawnych, tj. np. podatków, opłat czy kar pieniężnych. Ale katalog tych obowiązków dotyczy też przywrócenia stanu zgodnego z prawem, np. nakazanie rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia.

Tymi narzędziami, które mają przymusowo doprowadzić do wykonania zobowiązania, są środki egzekucyjne. W zależności od charakteru obowiązku dzieli się je na pieniężne i niepieniężne. Zasady ich zastosowania reguluje ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Regulacja ta została przyjęta jeszcze w okresie PRL. Dlatego ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana. Po pierwsze z uwagi na zmianę ustroju, a po drugie w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej. Stale są jednak dokonywane w tej regulacji drobne lub obszerniejsze zmiany, które mają zapewnić większą skuteczność egzekucji. Ostatnia duża nowelizacja była przeprowadzona w 2015 r. w związku z uchwaleniem nowej ustawy o administracji podatkowej. Warto dodać, że obecnie w Sejmie procedowania jest kolejna regulacja dotycząca tego zakresu. Chodzi o projekt ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Zakłada on połączenie dotychczas odrębnie działającej: administracji podatkowej, kontroli skarbowej i Służby Celnej. Przewiduje się zatem dokonanie odpowiednich modyfikacji przepisów ustawy egzekucyjnej.

Przedmiotem regulacji ustawy jest postępowanie mające na celu bądź przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążących na nim obowiązków (postępowanie egzekucyjne), bądź stworzenie warunków ułatwiających przyszłą egzekucję (postępowanie zabezpieczające). W praktyce przepisy ustawy egzekucyjnej stwarzają wiele wątpliwości. Regulacja ta posiada bowiem luki i nieścisłości. Bardzo często korzysta z pojęć niedookreślonych. O tych problemach świadczyć może niezwykle liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. W literaturze ustawa egzekucyjna bardzo krytycznie jest oceniana. I powodem nie są tylko kwestie legislacyjne, lecz także, przede wszystkim, wskazuje się, że przewidziane w niej rozwiązania nie wpływają na skuteczność egzekucji, szczególnie jeśli chodzi o zobowiązania podatkowe. Tak czy inaczej istnieje potrzeba omówienia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Jest ona bowiem jedną z najważniejszych regulacji dla administracji publicznej. W pierwszej części dokonana zostanie analiza podstawowych pojęć użytych w ustawie. Chodzi o wyjaśnienie zagadnień m.in. związanych z czynnościami i środkami egzekucyjnymi, uczestnikami postępowania (organ egzekucyjny i rekwizycyjny, wierzyciel, zobowiązany, dłużnik zajętej wierzytelności), zajęciem egzekucyjnym i zabezpieczającym.