Obowiązkowa zmiana statutów w orzecznictwie organów nadzoru

autor: Leszek Jaworski11.09.2019, 11:20; Aktualizacja: 11.09.2019, 11:21
Od początku obecnej kadencji samorządowców obowiązują nowe rozwiązania w ustawach ustrojowych, które wynikają z ustawy z 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych.

Od początku obecnej kadencji samorządowców obowiązują nowe rozwiązania w ustawach ustrojowych, które wynikają z ustawy z 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych.źródło: ShutterStock

Od początku obecnej kadencji samorządowców obowiązują nowe rozwiązania w ustawach ustrojowych, które wynikają z ustawy z 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. poz. 130, dalej u.z.u.o.).

Wymusiło to zmiany w dotychczasowych statutach gmin, powiatów i województw. Jak samorządy sobie z tym poradziły? Okazuje się, że korekta przepisów lokalnych nie obyła się bez błędów. Wady wytknęli wojewodowie w trybie nadzoru. Postanowiliśmy przeanalizować te orzeczenia. Są one ważne nie tylko z tego powodu, że wskazują nieprawidłowości w zapisach statutowych, ale także wytyczają sposób rozumienia przepisów ustawowych. Opis orzeczeń dotyczy tylko niektórych rozwiązań. Część z nich doczekała się na naszych łamach szerokiego omówienia. Pisaliśmy m.in. o budżecie obywatelskim, raporcie o stanie jednostki samorządu terytorialnego czy komisji skarg, wniosków i petycji. Nie przedstawiliśmy szeroko orzecznictwa dotyczącego inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców. To rozwiązanie jest bowiem szczegółowo regulowane w odrębnej od statutu uchwale.

głosowanie

Od początku obecnej kadencji jako zasadę przyjęto sposób głosowania jawnego elektronicznego (inaczej głosowanie jawne imienne). Według nomenklatury u.z.u.o. chodzi o głosowanie za pomocą urządzeń umożliwiających sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowań radnych. Dotychczas praktyka w samorządzie była taka, że radni oddając głos, podnosili rękę. W większych miastach dodatkowo naciskali odpowiedni przycisk na urządzeniu do liczenia głosów. Ten sposób głosowania nie był jednak elektronicznym w rozumieniu obecnej treści przepisów.

Ponadto od tej kadencji istnieje obowiązek niezwłocznego publikowania imiennego wykazów głosowań radnych w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej gminy oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego.

Urządzenia

Na temat urządzeń do głosowania wypowiedział się wojewoda świętokrzyski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 6 lutego 2019 r. (znak: PNK.I.4130.27.2019). Przypomniał, że ustawodawca nakazuje wyposażenie rady gminy w urządzenia elektroniczne identyfikujące i zapamiętujące treść głosu poszczególnych radnych w konkretnych głosowaniach. Dodatkowo urządzenie takie powinno umożliwić sporządzenie imiennego wykazu głosowania radnych. Wojewoda stwierdził, że przeprowadzone w ten sposób głosowanie powinno być uznane za zasadę. Przy czym zauważył, że art. 14 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 505 ze zm; dalej u.s.g.) stanowi, że w przypadku, w którym przeprowadzenie głosowania za pomocą urządzeń elektronicznych jest niemożliwe z przyczyn technicznych, należy przeprowadzić głosowanie imienne. Organ nadzoru podkreślił jednak, że przeprowadzenie głosowania w trybie określonym w art. 14 ust. 3 u.s.g. ma charakter wyjątkowy. W ocenie organu nadzoru zarówno art. 14 ust. 2 i ust. 3 u.s.g. dotyczą tego samego rodzaju głosowania, tj. głosowania imiennego. Różnica polega na sposobie rejestracji treści głosu radnego. W głosowaniu imiennym, o którym mowa w ust. 2, rejestracji tej dokonuje automatyczne urządzenie elektroniczne, natomiast głosowanie, o którym mowa w ust. 3, przeprowadzane jest w innej tradycyjnej formie. Wojewoda wskazał także, że formy głosowania imiennego w sytuacji, gdy głosowanie za pomocą urządzeń nie jest możliwe, nie określają przepisy ustawy. W takiej sytuacji kwestie te należy określić w statucie gminy, który jest aktem określającym organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy.

Przykład

Gdy urządzenie zawiedzie

Rada gminy ustaliła, że w przypadku, gdy przeprowadzanie głosowania za pomocą urządzenia umożliwiającego sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowania radnych jest niemożliwe z przyczyn technicznych, przeprowadza się głosowanie imienne zwykłe. Polega ono na tym, że radni kolejno, w porządku alfabetycznym, są wyczytywani przez przewodniczącego, który na liście imiennego głosowania przy nazwisku każdego radnego robi adnotację „za”, „przeciw”, „wstrzymał się od głosu”, a nastepniei ustala wynik głosowania.

Zamknięta lista wyjątków

Rada nie może wprowadzać innych przypadków, kiedy dopuszczalny jest wyjątek od głosowania elektronicznego. W art. 14 ust. 3 u.s.g. określa, że odstąpienie od zasady głosowania za pomocą urządzeń jest możliwe tylko w razie ich awarii. Przykładowo Rada Miasta Radzyń Podlaski w statucie przewidziała, że: „w przypadku braku możliwości przeprowadzenia głosowania imiennego za pomocą urządzeń umożliwiających sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowań przewodniczący przeprowadza głosowanie nad projektem uchwały, prosząc radnych o podniesienie ręki, następnie odnotowując sposób głosowania na liście radnych i następnie odczytując listę radnych ze wskazaniem jak dany radny głosował”. Ten zapis zakwestionował wojewoda lubelski. W rozstrzygnięciu nadzorczym z 2 listopada 2018 r. (znak: PN-II.4131.302.2018) podał, że ta regulacja pozostaje w sprzeczności z art. 14 ust. 3 u.s.g. dodanym przez u.z.u.o. Przepis statutu rozciągnął stosowanie wyjątku na inne poza awarią urządzeń bliżej nieokreślone przypadki.

Podwójne oddanie głosu


Pozostało jeszcze 72% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

Szukaj

Polecane