W budżetówce świadczenie to jest określane w różny sposób: jako dodatek za wieloletnią pracę, za wysługę lat lub jako dodatek stażowy. Przysługuje po kilku latach zatrudnienia, w wysokości kilku procent pensji zasadniczej, a następnie wzrasta o 1 proc. z każdym nabywanym rokiem stażu. Przepisy dotyczące zasad jego szacowania i przyznawania są w większości identyczne albo bardzo zbliżone. Rozporządzenia wykonawcze określają dokładnie:

● reguły ustalania minimalnego stażu zapewniającego omawiane świadczenie, kwalifikując go jako ogólny staż zatrudnienia, z uwzględnieniem sytuacji gdy podwładny ma jedno lub minimum dwa miejsca pracy,

● metody wliczania do stażu okresów innych niż zatrudnienie, uwzględnianych przy ustalaniu pracowniczych uprawnień na podstawie odrębnych przepisów,

● zasady ustalania okresów uwzględnianych w stażu warunkującym nabycie dodatku przez zatrudnionego, który przebywa w jednym zakładzie na urlopie bezpłatnym udzielonym w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy.

Mimo szczegółowej regulacji opisanych kwestii przez rozporządzenia, zagadnienie kalkulacji stażu gwarantującego uzyskanie dodatku za wieloletnią pracę należy do budzących największe wątpliwości.

Z tego względu w niniejszym opracowaniu prezentujemy drobiazgowo zasady ustalania uprawnień, obliczania i uiszczania dodatku za staż dla poszczególnych grup pracowników: nauczycieli, samorządowców, osób zatrudnionych w urzędach państwowych, w służbie cywilnej i w podmiotach prowadzących działalność leczniczą. Przedstawiamy także sytuację osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz menedżerów podlegających „ustawie kominowej”.

Czas pracy uprawniający do dodatku

Przy ustalaniu, czy zostały spełnione warunki niezbędne do uzyskania tego świadczenia, bierzemy pod uwagę poprzednio zakończone okresy zatrudnienia, a także inne mające wpływ na prawa pracownicze

Pracownikom samorządowym, urzędów państwowych, służby cywilnej oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej i podmiotów leczniczych działających w formie jednostek budżetowych dodatek stażowy należy się po 5 latach pracy (art. 38 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych, art. 22 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, art. 90 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, art. 65 ust. 1 i art. 88 ust. 1 – 2 ustawy o działalności leczniczej), a nauczycielom – od 4. roku pracy (art. 33 Karty nauczyciela).

Zasadą jest, że do okresów pracy uprawniających do tego świadczenia wliczamy wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia, a także inne okresy (tzw. zaliczalne) kwalifikowane na poczet pracowniczych uprawnień na podstawie odrębnych regulacji.

Jest to tzw. ogólny staż zatrudnienia – nabyty we wszystkich miejscach pracy w ciągu kariery zawodowej, a nie w jednym zakładzie (wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2005 r., II PK 65/05, OSNP 2006/15-16/241).

Poprzednio zakończone okresy zatrudnienia pracowniczego uwzględniamy z wyjątkiem dotyczącym członków korpusu służby cywilnej, którym wykluczamy okresy pracy w:

● partiach komunistycznych (Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej),

● organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 63, poz. 425 z póżn.zm.), czyli: w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego; w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego; w Komitecie do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego; w jednostkach podległych wskazanym wyżej organom, a w szczególności w jednostkach Milicji Obywatelskiej w okresie do 14 grudnia 1954 r.; w instytucjach centralnych Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz w podległych im jednostkach terenowych w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach MO oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych; w Akademii Spraw Wewnętrznych; w Zwiadzie Wojsk Ochrony Pogranicza; w Zarządzie Głównym Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz w podległych mu komórkach; w Informacji Wojskowej; w Wojskowej Służbie Wewnętrznej; w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego oraz w innych służbach Sił Zbrojnych prowadzących działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni i w okręgach wojskowych).

Ze stażu uprawniającego do dodatku stażowego wyłączamy działalność w ramach umów cywilnoprawnych (np. zlecenia, o dzieło, kontraktu menedżerskiego) oraz samozatrudnienia. Wchodzą do niego natomiast inne okresy, które na podstawie odrębnych przepisów uwględniamy przy ustalaniu pracowniczych uprawnień (patrz tabela).

Do okresów dodatkowego zatrudnienia nie wliczamy zatrudnienia podstawowego i odwrotnie. Chodzi o to, aby w stażu gwarantującym nabycie dodatku nie uwzględniać dwa razy okresów równoczesnego zatrudnienia.

Kolejne odstępstwo od wskazanych wyżej reguł ustalania stażu dotyczy pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których warunki ustalania okresów uprawniających do dodatku za wysługę lat regulują przepisy o wynagrodzeniu obowiązujące u danego pracodawcy, czyli układ zbiorowy lub regulamin płacowy (art. 65 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej).