ZUS stał się nowoczesną instytucją, która realizuje politykę publiczną państwa w zakresie bezpieczeństwa socjalnego. Działania te dotyczą praktycznie wszystkich obywateli na wszystkich etapach ich życia. Od 1 stycznia 2022 r. ZUS wziął na siebie ogromną odpowiedzialność i zaczął realizować największy program społeczny w Polsce – „Rodzina 500 plus”. W jego ramach wypłacono już ponad 20 mld zł. Przejęcie tego zadania było możliwe dzięki elektronizacji urzędu. Wnioski o świadczenie wychowawcze, które rodzice składają na Platformie Usług Elektronicznych ZUS, za pomocą aplikacji mZUS, portalu Emp@tia lub w bankowości elektronicznej, trafiają do ZUS. Dzięki elektronicznej formie wniosku można szybciej przyznać świadczenie i uniknąć wielu błędów. ZUS wypłaca 500+ w formie bezgotówkowej, czyli przelewem na podany numer rachunku bankowego.
Kolejnym programem dla rodzin, który ZUS zaczął realizować w 2022 r., jest rodzinny kapitał opiekuńczy. Ze świadczenia mogą skorzystać rodzice dzieci w wieku od ukończenia 12. do 35. miesiąca życia – w sumie 12 tys. zł na drugie i każde kolejne dziecko. Uprawnienie nie zależy od dochodów rodziny. Zakład wypłaca świadczenie w miesięcznych ratach – po 500 zł przez dwa lata albo po 1000 zł przez rok. Wniosek, podobnie jak w przypadku Rodzina 500 plus, można złożyć wyłącznie elektronicznie – przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, portal Emp@tia oraz bankowość elektroniczną.
Wyzwaniem dla Zakładu było także wdrożenie tzw. dofinansowania żłobkowego. Jest to świadczenie w wysokości maksymalnie 400 zł miesięcznie, ale nie więcej niż wysokość faktycznej opłaty ponoszonej przez rodziców za dany miesiąc pobytu dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Prawo do dofinansowania nie zależy od dochodów rodziny. ZUS przekazuje dofinansowanie do 20. dnia każdego miesiąca za poprzedni miesiąc, na rachunek bankowy podmiotu świadczącego usługę opiekuńczą. Dofinansowanie przysługuje na dziecko, na które rodzic nie otrzymuje za ten sam okres rodzinnego kapitału opiekuńczego.

Pomoc dla Ukrainy

ZUS bardzo dobrze wywiązał się z niesienia pomocy uchodźcom z Ukrainy. Staraliśmy się ją uruchomić z dnia na dzień. Stworzyliśmy specjalną infolinię w języku ukraińskim, zorganizowaliśmy punkt na Stadionie Narodowym, gdzie uchodźcy oprócz uzyskania numeru PESEL i założenia konta bankowego mogli także od razu założyć profil na Platformie Usług Elektronicznych ZUS oraz złożyć wniosek o świadczenia dla rodzin z ZUS. Przysługują one na podstawie specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Mogą je otrzymywać osoby, które przebywają w Polsce. Każdy wyjazd powyżej 30 dni powinien zostać zgłoszony do ZUS.
W drugiej połowie roku wraz z minister rodziny i polityki społecznej panią Marleną Maląg podpisaliśmy porozumienie z Funduszem Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF). Ta znana agenda OZN przeznaczyła równowartość blisko 100 mln zł na refundację wypłat rządowego programu „Rodzina 500 plus”. Środki zasiliły finanse Polski, kraju, który błyskawicznie uruchomił wsparcie dla ukraińskich uchodźców przybyłych w związku z wojną na terytorium ich kraju.

Pierwsza aplikacja ZUS

W 2022 r. ZUS uruchomił pierwszą mobilną aplikację mobilną mZUS. Pobrało ją kilkadziesiąt tysięcy osób. Aktualnie aplikacja mZUS przeznaczona jest dla osób, które mogą skorzystać ze świadczeń dla rodzin. Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęły już pierwsze wnioski o świadczenia z programów „Rodzina 500 plus” i „Dobry start”, złożone przy jej pomocy. W dalszej perspektywie aplikacja zostanie rozszerzona o kolejne świadczenia dla rodzin, czyli o wnioski RKO i dofinansowanie do żłobków (DZ). Aplikacja to kolejne narzędzie, która ułatwia życie rodzicom. Nie muszą oni odwiedzać urzędów i sami decydują, kiedy złożyć wniosek. Mogą to zrobić o dowolnej porze dnia i nocy, także w weekendy, kiedy urzędy są zamknięte.

100 mln eZLA

2022 r. był ważny z perspektywy wprowadzenia elektronicznych zwolnień lekarskich. W czerwcu lekarz w Centralnym Szpitalu Klinicznym przy ul. Banacha w Warszawie wystawił 100-milionowe elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA). To, co jeszcze kilka lat temu było wizją, później projektem, pilotażem, dziś jest już codziennością ułatwiającą życie milionom Polaków – pracownikom i pracodawcom.

Reforma okazała się wielkim sukcesem. Aby ją wdrożyć, wykonaliśmy gigantyczną pracę. Zawarliśmy porozumienie z wieloma placówkami ochrony zdrowia, publicznymi i niepublicznymi. Szkoliliśmy lekarzy, zakładaliśmy im profile na Platformie Usług Elektronicznych, niezbędne do wystawienia zwolnienia. Krok po kroku pomagaliśmy zapoznać się z zasadami wystawiania elektronicznego zwolnienia. Ciężka praca dała efekty. Polska jest jednym z niewielu krajów UE, która wprowadziła bardzo trudną reformę. Wyparła ona papierowe zwolnienia lekarskie. Z naszego doświadczenia korzystają eksperci i urzędnicy z innych krajów Unii.