statystyki

Choć propozycje JST są coraz lepsze, wciąż jest wiele do poprawienia

autor: Agata Szczepańska, Leszek Jaworski06.11.2019, 10:47; Aktualizacja: 06.11.2019, 10:47
- Trudno wskazać jeden element, który przesądza o tym, że program jest dobry. Czasem ważniejsze niż wymierny efekt jest innowacyjne podejście do wyzwania czy zaangażowanie wszystkich grup na terenie gminy - mówi Roman Topór-Mądry, prezes Agencji Ochrony Technologii Medycznej i Taryfikacji.

- Trudno wskazać jeden element, który przesądza o tym, że program jest dobry. Czasem ważniejsze niż wymierny efekt jest innowacyjne podejście do wyzwania czy zaangażowanie wszystkich grup na terenie gminy - mówi Roman Topór-Mądry, prezes Agencji Ochrony Technologii Medycznej i Taryfikacji.źródło: DGP

- Trudno wskazać jeden element, który przesądza o tym, że program jest dobry. Czasem ważniejsze niż wymierny efekt jest innowacyjne podejście do wyzwania czy zaangażowanie wszystkich grup na terenie gminy - mówi Roman Topór-Mądry, prezes Agencji Ochrony Technologii Medycznej i Taryfikacji.

Skuteczny, innowacyjny, rozwiązujący problemy lokalnej społeczności – taki powinien być samorządowy program polityki zdrowotnej (PPZ). Aby zyskał pozytywną opinię Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji – niezbędną, by go zrealizować, musi zawierać szczegóły dotyczące m.in. mierników efektywności i sposobu ewaluacji. W zeszłym miesiącu agencja (AOTiMT) rozpoczęła szkolenia dla samorządów, by poprawić współpracę w tym zakresie. Zacznijmy jednak od początku.

Główne narzędzie polityki

Programy polityki zdrowotnej – nie tylko samorządowe, ale także te realizowane na poziomie rządowym – to główne narzędzie profilaktyki. Choć powszechnie uznaje się, że styl życia i właśnie profilaktyka w głównej mierze odpowiadają za stan naszego zdrowia (niektórzy twierdzą, że nawet w 90 proc., podczas gdy system opieki zdrowotnej zaledwie w kilku), w wydatkach na zdrowie tego nie widać. Przeciwnie – gros środków pochłania właśnie system, na profilaktykę zostaje niewiele. Podstawowym aktem prawnym regulującym realizację PPZ jest ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1373; ost. zm. Dz.U. z 2019 r., poz. 1694; dalej u.ś.o.z). Dodatkowo ustawa z 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1492; ost. zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 447) wskazała jednostki samorządu terytorialnego – obok m.in. organów administracji rządowej – jako podmioty realizujące zadania z zakresu zdrowia publicznego – w ramach zadań własnych polegających na promocji lub ochronie zdrowia. Wzmocniła tym samym ich odpowiedzialność za stan zdrowia lokalnej społeczności, pośrednio wskazała także obszary, którymi powinny szczególnie się interesować. [ramka 1]

Ramka 1. Cele strategiczne na lata 2016–2020

Wyznaczyło je rozporządzenie Rady Ministrów z 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016–2020 (Dz.U. z 2016 r. poz. 1492) i ustawa z 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1492; ost. zm. Dz.U. z 2019 r., poz. 447). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy zadania z zakresu zdrowia publicznego realizują – współdziałając ze sobą – organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne, w tym agencje wykonawcze, a także JST. Zgodnie z ust. 3 w zakresie monitorowania i oceny stanu zdrowia społeczeństwa, zagrożeń zdrowia oraz jakości życia związanej ze zdrowiem społeczeństwa gmina, czy powiat mogą współpracować z samorządem województwa.

Obecnie obowiązujący Narodowy Program Zdrowia (NPZ) łączy różne programy profilaktyczne realizowane dotychczas na podstawie przepisów kilku ustaw. Jego celem jest wydłużenie życia, poprawia zdrowia i jakości życia ludności oraz zmniejszenie nierówności społecznych w tym zakresie. Mają do tego prowadzić działania związane z:

poprawą sposobu żywienia, stanu odżywienia oraz aktywności fizycznej społeczeństwa;

profilaktyką i rozwiązywaniem problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi;

profilaktyką problemów zdrowia psychicznego i poprawa dobrostanu psychicznego społeczeństwa;

ograniczeniem ryzyka zdrowotnego wynikającego z zagrożeń fizycznych, chemicznych i biologicznych w środowisku zewnętrznym, miejscu pracy, zamieszkania, rekreacji oraz nauki;

promocją zdrowego i aktywnego starzenia się;

poprawą zdrowia prokreacyjnego.

W ciągu ostatnich lat wprowadzono kilka zmian ustawowych, które w mniejszym lub większym stopniu wpłynęły na realizację programów. Samorządy najbardziej odczuły te wprowadzone ustawą z 29 września 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 2110). Jedna z nich sprawiła, że NFZ może dofinansowywać już tylko programy profilaktyczne z puli świadczeń gwarantowanych. Oznacza to, że jeśli samorząd chciałby przez PPZ wprowadzić usługę, której nie ma w tzw. koszyku (np. zabiegi in vitro), musi ją zrealizować bez wsparcia funduszu. [ramka 2]

Ramka 2. Tyle można otrzymać z NFZ

Usługi udzielane w ramach programów polityki zdrowotnej realizowane przez JST mogą uzyskać dofinansowanie pod warunkiem, że są świadczeniami gwarantowanymi w myśl ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1373; ost. zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1694). Kwota wsparcia zależna jest od liczby mieszkańców: JST o liczbie mieszkańców nieprzekraczającej 5 tys. osób może dostać nawet 80 proc. środków przewidzianych na realizację programu; pozostałe jednostki – 40 proc.

Do wniosku o dofinansowanie dołącza się pozytywną opinię:

Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji;

wojewody – dotyczącą zgodności planowanego programu z priorytetami dla regionalnej polityki zdrowotnej oraz zgodności z celami operacyjnymi Narodowego Programu Zdrowia.

Procedurę tę szczegółowo określa rozporządzenie ministra zdrowia z 28 grudnia 2016 r. w sprawie trybu składania i rozpatrywania wniosków o dofinansowanie programów polityki zdrowotnej realizowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego oraz trybu rozliczania przekazanych środków i zwrotu środków niewykorzystanych lub wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (Dz.U. z 2017 r. poz. 9) . ©℗

Inną ważną zmianą było wprowadzenie – w tej samej nowelizacji – zasady, że opinia AOTMiT ma charakter wiążący, czyli bez jej pozytywnej oceny program nie może być realizowany. Słychać było wówczas głosy, że ma to wymiar polityczny i w istocie ma być sposobem na torpedowanie programów, które nie są zgodne z linią rządu (można się tu ponownie posłużyć przykładem in vitro). Jednak przegląd opinii wydawanych w ostatnich latach przez agencję tych obaw nie potwierdził.

Analiza tematyki programów zgłaszanych przez samorządy pokazuje, że niezmiennie od lat największym zainteresowaniem cieszą się te dotyczące szczepień – są one stosunkowo łatwe do realizacji, a mieszkańcy chętnie z nich korzystają. JST często organizują też programy polegające na przeprowadzaniu badań przesiewowych, a także skierowane na przeciwdziałanie chorobom cywilizacyjnym, związanym z niezdrowym stylem życia. Chętnie realizowane są też programy skierowane do dzieci, np. promujące zdrowe odżywianie, czy zwalczające próchnicę. Coraz więcej jest też programów, których adresatami są osoby starsze. [więcej wywiad i opinia]


Pozostało jeszcze 84% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

Szukaj

Polecane