Kwas masłowy, zwany również kwasem butanowym, to organiczny związek chemiczny z grupy kwasów karboksylowych zakwalifikowany pod numerem CAS (Chemical Abstracts Service), jako 107-92-6. Ma on zastosowanie w produkcji środków zapachowych, barwników i leków. Powyższy związek może powodować oparzenia skóry oraz oparzenia i uszkodzenia oczu, oparzenia błon śluzowych, oparzenia przełyku i żołądka (przy połknięciu). Ze względu na bardzo niski próg węchowej wyczuwalności (zapach zjełczałego masła, potu, wymiocin), wynoszący zaledwie 0,0147 mg/m

Choć substancja została zaklasyfikowana jako żrąca, to jednak stanowi zagrożenie przede wszystkim przy bezpośrednim kontakcie ze skórą i śluzówkami oczu (spojówkami). Aby mówić o bezpośrednim niebezpieczeństwie dla zdrowia, należałoby przebywać w pomieszczeniu, w którym substancja została rozlana, i to bezpośrednio po jej rozlaniu – a więc przed podjęciem działań, które już zostały podjęte (wietrzenie pomieszczeń restauracji, czego skutkiem jest przynajmniej częściowe odparowanie substancji).

O ile nie można tu mówić o szkodliwym wpływie na ludzki organizm ze względu na występujące pozostałości oparów substancji, o tyle można stwierdzić, że ich woń może być uciążliwa dla osób przebywających w pomieszczeniach. Tym samym pracodawca powinien nadal regularnie wietrzyć pomieszczenia i dokonywać czynności porządkowych (czyszczenie powierzchni za pomocą detergentów), a w razie potrzeby zlecić ozonowanie pomieszczeń. [ramka]

Ozonowanie pomieszczeń

Ozon to gaz o silnych właściwościach toksycznych i bakteriobójczych. Przy czym staje się szkodliwy dla ludzi, jeżeli jest wdychany przez dłuższy czas lub w dużych stężeniach (przy stężeniu powyżej 0,1 ppm w powietrzu wdychanym przez osiem godzin). Ozon jest gazem drażniącym, powoduje uszkodzenie błon biologicznych przez reakcje rodnikowe z ich składnikami (szczególnie tłuszczowymi). Po dostaniu się do komórek może hamować działanie enzymów komórkowych, wstrzymując oddychanie wewnątrzkomórkowe. Pierwszymi objawami podrażnienia ozonem (obserwowanym w stężeniach 0,2 ppm) są kaszel, drapanie w gardle, senność i bóle głowy. W większych stężeniach może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego, przyspieszenia tętna i obrzęku płuc prowadzącego do zgonu (w stężeniach 9–20 μg/dm

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, najwyższe dopuszczalne stężenie ozonu w miejscu pracy wynosi 0,15 mg/m3. Dużą zaletą ozonu, która zwiększa jego zastosowanie, jest jednak eliminacja różnego rodzaju zapachów (w tym tych uciążliwych), pochodzenia organicznego i nieorganicznego, poprzez niszczenie (a nie maskowanie) lotnych cząsteczek, które je przenoszą (np. dymu papierosowego, spalenizny, zalania itp.). Stąd też jego częste zastosowanie do celów dozodoryzacji powietrza, a więc usuwania szczególnie uciążliwych zapachów w pomieszczeniach pracy czy użyteczności publicznej. Wadą ozonu (choć w pewnych przypadkach może być jego zaletą) jest jego nietrwałość, a więc krótki czas rozpadu (okres połowicznego rozpadu w wodzie wynosi ok. 20–30 minut, a w powietrzu jest jeszcze krótszy; na czas rozkładu ma wpływ temperatura otoczenia: w niskich temperaturach i stężeniach czystych rozkłada się wolno, natomiast w wyższych temperaturach szybkość rozpadu wzrasta). Dlatego też stosunkowo szybko przekształca się w tlen.

Należy również wyjaśnić, że specyficzny zapach ozonu jest już wyczuwalny nawet przy jego niewielkim stężeniu, natomiast sam fakt utrzymywania się tego zapachu po zabiegu ozonowania nie świadczy o jego obecności i szkodliwości dla zdrowia osób przebywających w takim pomieszczeniu. 

Podstawa prawna

rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. poz. 1286)