Szczególne sytuacje

Ogólny termin wystawiania faktur dotyczy większości, ale nie wszystkich czynności. Dla niektórych ustawodawca przewidział szczególne terminy wystawiania faktur (zob. art. 106i ust. 3 i 4 ustawy o VAT). Do czynności tych należą:

1) usługi budowlane oraz budowlano-montażowe, dla których termin wystawienia faktury wynosi 30 dni od dnia wykonania usług,

2) dostawy drukowanych książek, gazet, czasopism i magazynów, dla których termin wystawienia faktury wynosi 60 dni (jeżeli umowa nie przewiduje rozliczenia zwrotów wydawnictw) lub 90 dni (jeżeli umowa przewiduje rozliczenie zwrotów wydawnictw) od dnia wydania (pierwszego wydania) towarów,

3) czynności polegające na drukowaniu książek, gazet, czasopism i magazynów, dla których termin wystawienia faktury wynosi 90 dni od dnia wykonania czynności,

4) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT (czynności te wskazane zostały w tabeli nr 3), dla których termin wystawienia faktury upływa wraz z upływem terminu płatności.

Także w przypadku tych terminów zastosowanie ma art. 12 par. 5 ordynacji podatkowej. Oznacza to, że jeżeli wskazany powyżej termin wystawienia faktury (np. 30. dzień, licząc od dnia wykonania usługi budowlanej czy termin płatności dla czynności wymienionej w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT) upływa w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy (w tym w niedzielę), termin wystawienia faktury upływa w najbliższym dniu roboczym.

Wątpliwości dotyczące usług budowlanych

Odnośnie do terminu wystawienia faktur dokumentujących świadczenie usług budowlanych oraz budowlano-montażowych zwrócić należy uwagę na istniejącą od pewnego czasu wątpliwość, co należy rozumieć przez wykonanie usługi budowlanej lub budowlano-montażowej. Przez wiele lat dominowało stanowisko, że momentem wykonania usług budowlanych oraz budowlano-montażowych jest moment podpisania protokołu odbioru zdawczo-odbiorczego (zob. interpretację indywidualną dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 8 października 2012 r.) nr IPPP1/443-633/12-4/MPe, czy interpretację indywidualną dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 18 marca 2013 r. nr IBPP2/443-1253/12/WN) lub podobnego dokumentu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 18 listopada 2009 r., sygn. I SA/Bk 403/09). W pierwszej połowie 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że momentem wykonania usług budowlanych jest data faktycznego wykonania usług budowlanych lub budowlano-montażowych (zob. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. I FSK 943/12, oraz poprzedzający go wyrok WSA w Krakowie z 28 lutego 2012 r., sygn. I SA/Kr 2056/11). W mojej ocenie nie jest to prawidłowe stanowisko, lecz nie jest wykluczone, że będzie ono w najbliższym czasie reprezentowane przez organy podatkowe (o czym świadczy treść opublikowanej 31 grudnia 2013 r. przez Ministerstwo Finansów broszury „Powstawanie obowiązku podatkowego”). [przykład 4]

Bez obowiązku

Zauważyć należy, że w przypadku czynności wymienionych w art. 106i ust. 3 pkt 1–3 (tj. usług budowlanych i budowlano-montażowych oraz dostaw i czynności polegających na drukowaniu książek, gazet, czasopism i magazynów) istnieje obowiązek wystawiania faktur zaliczkowych, czyli faktur dokumentujących otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi. Faktury takie należy wystawiać w standardowym terminie określonym w art. 106i ust. 2 ustawy o VAT (zob. tekst powyżej odnośnie do terminu wystawiania faktur zaliczkowych), czyli nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy. [przykład 5]

Faktur zaliczkowych nie wystawia się zaś w przypadku czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT (zob. art. 106b ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT; przepis ten wyłącza również wystawianie faktur zaliczkowych w przypadkach, gdy zapłata dotyczy wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów). Zatem w przypadku tych czynności termin wystawienia faktury upływa wraz z upływem terminu płatności również wówczas, gdy całość lub część zapłaty została przekazana przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi. [tabela 3] [przykłady 6 i 7]

Przepisy wykonawcze

Na podstawie art. 106q ustawy o VAT minister finansów jest uprawniony do określania późniejszych niż zawarte w art. 106i ustawy o VAT terminów wystawiania faktur. Korzystając z tej możliwości, minister ustanowił w par. 6 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur, że faktury dokumentujące usługi w zakresie kontroli i nadzoru ruchu lotniczego, za które pobierane są opłaty trasowe, wystawia się nie później niż 28. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wykonano tę usługę. Obecnie jest to jedyny szczególny termin wystawiania faktur określony przepisami wykonawczymi.

Opakowania zwrotne

Z przepisów art. 29a ust. 11 i 12 ustawy o VAT wynika, że do podstawy opodatkowania nie wlicza się wartości opakowania, jeżeli podatnik dokonał dostawy towaru w opakowaniu zwrotnym, pobierając kaucję za to opakowanie lub określając taką kaucję w umowie dotyczącej dostawy towaru, oraz że w razie niezwrócenia opakowań w terminie (albo w ciągu 60 dni od dnia ich wydania, jeżeli termin zwrotu nie został określony) ich wartość podwyższa podstawę opodatkowania dokonanych dostaw towarów. Do przepisów tych nawiązuje art. 106i ust. 5 ustawy o VAT, który wskazuje, w jakim terminie należy w takich przypadkach wystawiać faktury dotyczące niezwróconych opakowań. Termin wystawienia faktury w upływa wówczas:

1) 7. dnia od określonego w umowie dnia zwrotu opakowania – jeżeli w umowie określony został termin zwrotu opakowania (zob. art. 106i ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT),

2) 60. dnia od dnia wydania opakowania – jeżeli w umowie nie określono terminu zwrotu tego opakowania (zob. art. 106i ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT). [przykład 8]

Na żądanie nabywców

Od 1 stycznia 2014 r. w niektórych przypadkach faktury muszą być wystawiane tylko na żądanie nabywcy zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty (zob. art. 106b ust. 3 ustawy o VAT). Terminy wystawiania faktur w przypadku zgłoszenia przez nabywcę takiego żądania określają przepisy art. 106i ust. 6 ustawy o VAT. Wynika z nich, że faktury na żądanie wystawia się:

1) w standardowym terminie (czyli do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dokonania dostawy, wykonania usługi albo otrzymania całości lub części zapłaty) – jeżeli żądanie wystawienia faktury zostało zgłoszone do końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty;

2) nie później niż 15. dnia od dnia zgłoszenia żądania – jeżeli żądanie wystawienia faktury zostało zgłoszone po upływie miesiąca, o którym mowa w punkcie 1. [przykład 9]