Czy miasto może współfinansować inwestycję kolejową z dotacji

Zgodnie z art. 7 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.) „zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy”, a w szczególności „sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego”. Szczegółowo kwestie dotyczące dróg określa ustawa o drogach publicznych.

Z tego wynika, że infrastruktura kolejowa nie należy do zadań własnych gminy. Nie oznacza to jednak zakazu współfinansowania inwestycji kolejowych, jeżeli umożliwiają to przepisy szczególne.

Kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (dalej: u.t.k.). W myśl art. 38 ust. 1 u.t.k., z budżetu państwa finansowane są m.in.:

• inwestycje wynikające z umów międzynarodowych,
• inwestycje, remonty i utrzymanie linii kolejowych o znaczeniu obronnym,
• koszty przygotowania i realizacji inwestycji obejmujących linie o znaczeniu państwowym.

Z kolei z art. 38 ust. 2 u.t.k. wynika, że: „Zadania, o których mowa w ust. 1, mogą być również finansowane ze środków zarządcy i jednostek samorządu terytorialnego oraz z innych źródeł”. A w myśl ust. 3: „Koszty utrzymania infrastruktury kolejowej (…) mogą być finansowane przez jednostki samorządu terytorialnego (…)”. Z kolei art. 4 pkt 1 ustawy, odsyłając do załącznika nr 1, wskazuje, że elementami infrastruktury kolejowej są m.in.:

• obiekty inżynieryjne: mosty, wiadukty, przepusty, przejścia nad i pod torami,
• perony wraz z infrastrukturą umożliwiającą dotarcie do nich pasażerom. Oznacza to, że gmina może współfinansować koszty inwestycji PKP, w tym projekt przejść pod torami.

Czy możliwe jest przekazanie dotacji celowej przez JST na rzecz spółek prawa handlowego

Przepisy art. 38 u.t.k. nie przewidują dotacji celowej na rzecz spółek prawa handlowego. Potwierdza to orzecznictwo. NSA w wyroku z 21 listopada 2017 r. (sygn. akt II GSK 37/17) stwierdził: „art. 38 ustawy nie daje jednostkom samorządu terytorialnego kompetencji do przekazywania dotacji celowej spółkom prawa handlowego”. Dodał, że finansowanie jest możliwe „przez zaplanowanie wydatku na działania z zakresu transportu kolejowego bezpośrednio w formie uchwały budżetowej”.

Stanowisko RIO

Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu w piśmie z 10 września 2025 r. (nr WA.0220.61.2025) wskazała, że:

• brak przypisania konkretnego zadania do zadań własnych gminy nie wyłącza możliwości jego finansowania, jeżeli przewidują to inne przepisy ustawowe;
• art. 38 u.t.k. uprawnia gminę do współfinansowania infrastruktury kolejowej, ale nie daje jednak podstawy do udzielenia dotacji;
• dotacja może być udzielona jedynie wtedy, gdy ustawa wprost ją przewiduje, zgodnie z zasadami art. 126–127 ustawy o finansach publicznych. Prawidłowym rozwiązaniem jest ujęcie wydatku bezpośrednio w uchwale budżetowej jako wydatku na zadania z zakresu transportu kolejowego,©℗