Tym razem wojewoda lubelski zdecydował się na unieważnienie w całości uchwały nr XVI/89/2025 Rady Gminy Łabunie z dnia 26 listopada 2025 r. w sprawie uchwalenia planu ogólnego gminy Łabunie. W rozstrzygnięciu nadzorczym wojewoda przedstawił zastrzeżenia nie tylko wobec określenia poszczególnych stref planistycznych, ale również trybu sporządzenia planu ogólnego, a dokładniej sposobu przeprowadzenia konsultacji społecznych.

Bez rzetelnych konsultacji społecznych nie ma planu ogólnego

Wojewoda przypomniał, że zgodnie z art. 8k ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2024 poz. 1130 ze zm., dalej: ustawa), przed przedstawieniem radzie gminy projektu aktu planowania przestrzennego (w tym projektu planu ogólnego) opracowuje się raport podsumowujący przebieg konsultacji społecznych. Zawiera on w szczególności wykaz zgłoszonych uwag wraz z propozycją ich rozpatrzenia i uzasadnieniem.

W przypadku gminy Łabunie konsultacje trwały od 2 do 30 września 2025 r. W tym czasie zgłoszono 86 uwag. Większość z nich została odrzucona w całości albo w części. Dwie uwagi (nr 70-71) zostały zgłoszone 25 września 2025 r., a następnie wycofane 30 września 2025 r. Tego samego dnia te same osoby złożyły jednak nową uwagę (nr 85), która częściowo ponowiła treść tych wycofanych.

"Przy pozycji 85 oznaczono, że uwaga została nieuwzględniona i umieszczono następujące uzasadnienie: «Pkt. 1 i 2 – zgłoszone uwagi są bezprzedmiotowe, ponieważ zostały wycofane innymi uwagami złożonymi przez właściciela tych działek (poz. w wykazie uwag 70,71), Pkt. 3 i 4 – Uwzględnienie uwag w zakresie zakwalifikowania części dz. do strefy SJ (wielofunkcyjnej z zabudową mieszkaniową jednorodzinną) jest niemożliwe, ponieważ ich uwzględnienie skutkowałoby zwiększeniem chłonności terenów mieszkaniowych»" – relacjonuje wojewoda. Według organu nadzoru wójt nie powinien w ten sposób odnieść się do pkt. 1 i 2 z uwagi nr 85, które pokrywały się z wycofanymi uwagami nr 70-71.

"Wycofanie uwag z dnia 25 oraz 26 września 2025 r. (poz. 70 oraz 71) nie powinno wpłynąć na brak rozpatrzenia nowej uwagi złożonej dnia 30 września 2025 r. (poz. 85). Uwaga nr 85 powinna zostać rozpoznana w całości i okoliczność, że składający po raz drugi złożyli uwagę o treści tożsamej z treścią uwagi wycofanej wcześniej, nie uzasadnia braku podejmowania wobec niej działań. Organ planistyczny powinien był zająć stanowisko wobec pełnej treści uwagi i jednoznacznie rozstrzygnąć, czy projekt planu ogólnego uwzględnia oczekiwania interesariuszy, czy też uwaga ta pozostaje nieuwzględniona" – wskazał wojewoda.

Sebastian Witek, Naczelnik Wydziału Architektury w Urzędzie Miasta Rybnika
ikona lupy />
Sebastian Witek, Naczelnik Wydziału Architektury w Urzędzie Miasta Rybnika / Materiały prasowe

Raport z konsultacji społecznych musi być rzetelny

Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego pokazuje, że konsultacje społeczne są ważnym etapem procedury planistycznej, a błędy w ich dokumentowaniu mogą skutkować nieważnością całego aktu. Jest to kolejne rozstrzygnięcie nadzorcze potwierdzające, że organy nadzoru wnikliwie i szczegółowo analizują uchwalane plany ogólne. Reforma planowania przestrzennego z 2023 r. zmodyfikowała zasady partycypacji społecznej. Dotychczasowe doświadczenia z nowymi przepisami dotyczącymi konsultacji społecznych przeprowadzanych w ramach sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego pokazują, że samorządy miewają trudności z ich prawidłowym stosowaniem, co niejednokrotnie prowadzi do ingerencji organów nadzoru.

Gmina musi ściśle przestrzegać ustawowych wymogów dotyczących konsultacji społecznych. Jedną z obowiązkowych form tych konsultacji jest zbieranie uwag. Zgodnie z art. 8k ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przed przedstawieniem radzie gminy projektu aktu planowania przestrzennego sporządza się raport podsumowujący przebieg konsultacji. Dokument ten musi zawierać w szczególności wykaz zgłoszonych uwag wraz z propozycją ich rozpatrzenia i uzasadnieniem. Jest to dokument o istotnym znaczeniu, ponieważ na jego podstawie radni mogą zadecydować o konieczności wprowadzenia zmian w projekcie planu ogólnego.

W analizowanej sprawie organ nadzoru stwierdził istotne naruszenie trybu sporządzania planu ogólnego. W ocenie Wojewody w raporcie z konsultacji społecznych zamieszczono nieprawdziwą informację. Przy jednej z uwag wniesionej w ustawowym terminie błędnie wskazano, że została ona wycofana, podczas gdy wycofano jedynie uwagi wcześniejsze, a nowa uwaga została skutecznie złożona.

Z powyższego wynika, że organ wykonawczy gminy musi wykazać się szczególną starannością przy sporządzaniu raportu z konsultacji społecznych, w tym wykazu złożonych uwag. Dokument ten powinien zawierać kompletne i prawdziwe dane, ponieważ na ich podstawie rada gminy podejmuje decyzje. Radni muszą dysponować rzetelnym i wiernym obrazem przebiegu konsultacji, w przeciwnym razie decyzje mogłyby zostać podjęte w oparciu o niepełne lub nieprawdziwe informacje. Rozstrzygnięcie to stanowi jasny sygnał dla gmin, że raport z konsultacji społecznych musi rzetelnie obrazować ich przebieg.

Problem ze strefami z zabudową mieszkaniową

Wojewoda zarzucił również gminie nieuprawnione rozszerzenie terenów umożliwiających realizację zabudowy mieszkaniowej. Chodzi o słynny art. 13d ust. 1 ustawy, który wskazuje, że strefy wielofunkcyjne z zabudową mieszkaniową lub zagrodową wyznacza się w pierwszej kolejności na obszarach, dla których określono takie przeznaczenie w obowiązujących planach miejscowych, obszarach uzupełnienia zabudowy oraz obszarach z istniejącą zabudową o funkcji mieszkaniowej, z wyłączeniem luk w tej zabudowie. Jeśli suma chłonności terenów niezabudowanych przekracza 130 proc. zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową – tak jest w przypadku gminy Łabunie – gmina nie może wyznaczyć dodatkowych terenów pod zabudowę mieszkaniową.

"Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy należy stwierdzić, że strefy wielofunkcyjne z zabudową jednorodzinną o symbolach: 7SJ, 40SJ, 68SJ, 83SJ, 108SJ, 138SJ, 178SJ, 236SJ, 244SJ, 254SJ, 258SJ, 259SJ oraz strefy wielofunkcyjne z zabudową zagrodową o symbolach: 13SZ, 73SZ, 82SZ, 105SZ, 155SZ, 178SZ, 315SZ - nie spełniają wymogów i zasad wyznaczania stref planistycznych z zabudową mieszkaniową jednorodzinną i zagrodową" – stwierdził wojewoda.