MEN chwali się, że tegoroczny wzrost subwencji oświatowej był najwyższy w historii. Sprawdzamy, dlaczego mimo tego samorządy mają problem z finansowaniem edukacji.
PRAWDA..
Subwencja oświatowa na rok 2019 wynosi 46,9 mld zł i jest wyższa w stosunku do roku 2018 o 3,8 mld zł, tj. 8,9 proc. Jest to nominalnie najwyższy wzrost wysokości subwencji oświatowej w historii. W projekcie ustawy budżetowej na rok 2020 zaplanowano subwencję oświatową w kwocie blisko 50 mld zł (49,7 mld zł). To kolejny wzrost środków na edukację. Subwencja będzie wyższa o 6 proc. w stosunku do 2019 roku. Od roku 2016 wzrosła ona w sumie o ok. 9,4 mld zł.
Te dane i trend wzrostowy subwencji oświatowej potwierdza „Raport o finansowaniu oświaty w Polsce w latach 2004-2018”. Wynika z niego, że w 2004 roku subwencja oświatowa wynosiła nieco ponad 25 mld zł. Z roku na rok rosła o 1-2 mld złotych. Raz, porównując 2013 i 2014, zmalała.
…ALE TYLKO CZĘŚCIOWO
MEN poza danymi o nominalnym i procentowym wzroście nakładów na oświatę nie pokazuje żadnych innych danych. Dopiero spojrzenie na nie, daje pełen obraz sytuacji.
Z tego samego raportu o finansowaniu oświaty wynika bowiem, że subwencja rośnie niewspółmiernie do tempa wydatków.
W 2004 roku samorządy otrzymały z budżetu państwa 25,08 mld zł na finansowanie działań oświatowych. Wydały na ten cel 36 mld złotych. Subwencja nie pokryła blisko jednej trzeciej wydatków, co oznacza, że z własnej kieszeni samorządy dopłaciły 8 mld złotych. Ta dysproporcja w ciągu piętnastu lat wyraźnie się pogłębiła. W 2018 roku samorządy otrzymały 43 mld złotych, a wydały 76 mld złotych. Wydatki własne samorządów na oświatę wzrosły więc niemal trzykrotnie.
…I JESZCZE BARDZIEJ CZĘŚCIOWO
Także porównując wydatki z budżetu państwa na oświatę jako procent PKB widać tendencję spadkową. W 2004 roku państwo wydawało na ten cel 2,72 proc. PKB, a w 2017 roku już tylko 2,11 proc.
PRAWDA...
Samorządy faktycznie otrzymały dodatkowy miliard złotych na wypłatę przyspieszonej podwyżki dla nauczycieli (był to efekt porozumienia podpisanego z Solidarnością).
...ALE
Jest to ten sam problem, który omawialiśmy. Rząd rozwiązał problem strajkujących nauczycieli podpisując porozumienie i zrzucając ciężar jego realizacji na samorządy. Ostatnia podwyżka dla nauczycieli oznaczała wzrost wynagrodzeń o 244 zł brutto w przypadku stażystów do 334 zł brutto w przypadku nauczycieli dyplomowanych. Zgodnie z zapisami w Ocenie Skutków Regulacji wszystkich nauczycieli w Polsce jest 618 tys. Zakładając (co jest nieprawdą), że wszyscy otrzymaliby najniższą podwyżkę, jej koszt to ponad 1,5 mld zł.
PRAWDA, ALE…
Polityka oświatowa jest kształtowana centralnie, bez udziału samorządów. Kwestia ta była podnoszona m.in. w trakcie kwietniowego strajku nauczycieli. Przy tak skonstruowanym podziale praw i obowiązków, samorządy stoją na straconej pozycji. Muszą realizować obietnice rządu, bez zapewnienia odpowiedniego finansowania. Do tej pory samorządy mówiły jedynie, że będą finansować m.in. podwyżki dla nauczycieli kosztem ograniczania inwestycji w samorządach. W ubiegłym tygodniu dowiedzieliśmy się o pierwszym samorządzie, który nie wypłacił nauczycielom podwyżek.
Portal Extra Sierpc podał, że w kasie gminy Zawidz zabrakło pół miliona złotych na wynagrodzenia nauczycieli. W październiku nie wpłynęły na ich konta wypłaty za godziny ponadwymiarowe, a w listopadzie – pensja zasadnicza. Cytowany przez portal wójt Dariusz Franczak tłumaczy, że to efekt braku reformy sieci szkół.
– Prawo nie pozwala samorządom na likwidację żadnej szkoły. W rezultacie musimy utrzymywać te placówki i pełną obsadę nauczycielską, w których jest mało dzieci. To drenuje nasze budżety – tłumaczy Wójcik.
PRAWDA…
Dochody wszystkich JST rosną nieprzrewanie od 2013 roku (163 mld zł vs 220 mld zł). Także w przypadku gmin wiejskich, które są najbardziej dotknięte „luką edukacyjną”. Jak wynika z raportu „Sytuacja finansowa jednostek samorządu terytorialnego” przygotowanego przez agencję INC Ratin, dochody bieżące gmin w latach 2013-2017 wzrastały z 73,61 mld zł w 2013 roku do 105,99 mld zł w roku 2017, oznacza to roczny wskaźnik wzrostu na poziomie 9,54 proc.
…ALE Z DRUGIEJ STRONY
Ten sam raport pokazuje, że w przypadku tych gmin największą część budżetu stanowią dotacje z budżetu państwa. Niewystarczające, oznaczają problemy finansowe.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu