Sygnalizowany przez Rzecznik Praw Dziecka problem dotyczy art. 61 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 ze zm.), który reguluje zasady ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej (DPS). Zgodnie z tym przepisem, obowiązek ten obciąża w pierwszej kolejności mieszkańca placówki, potem jego małżonka i zstępnych (dzieci, wnuki) przed wstępnymi (rodzice, dziadkowie). Zdarza się jednak, że wśród zstępnych pensjonariusza DPS są osoby małoletnie, które mogą być obciążane opłatą równolegle z osobami dorosłymi.

Dzieci nie powinny być obciążane opłatą za DPS

Zdaniem RPD takie przepisy nie mogą być uznane za sprawiedliwe i w maju 2025 r. interweniowała w sprawie dziecka, które choć nawet nie znało swojego dziadka, to zostało zobowiązane przez ośrodek pomocy społecznej do ponoszenia opłaty za jego pobyt w DPS. To właśnie wtedy Monika Horna-Cieślak, skierowała pierwsze pismo do MRPiPS, w którym apelowała o zmianę art. 61 ustawy o pomocy społecznej, tak aby dzieci nie musiały płacić za krewnych mieszkających w DPS. Z odpowiedzi, której udzieliła Katarzyna Nowakowska, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej wynikało, że resort dostrzega ten problem i zamierza zmienić art. 61 ustawy w taki sposób, że do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS będą zobligowane tylko osoby pełnoletnie.

Będzie zmiana przepisów, ale nie wiadomo czy obejmie dzieci

Co istotne, w październiku ubiegłego roku do wykazu prac legislacyjnych rządu wpisany został projekt nowelizacji ustawy o pomocy społecznej, ale w opisie zmian, które mają się w nim znaleźć – w zakresie odpłatności za DPS- znalazła się jedynie informacja o tym, że katalog osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty będzie poszerzony o osoby, które zostały obdarowane przez seniora nieruchomością w zamian za opiekę. Natomiast nie została w nim uwzględniona zmiana zwalniająca z wnoszenia opłaty dzieci.

RPD postanowiła więc ponownie zapytać się MRPiPS jak jest stan prac nad obiecywaną w poprzedniej odpowiedzi zmianą przepisów. Przypomniała przy tym, że nie są możliwe inne alternatywne działania, poza nowelizacją ustawy, które pozwoliłyby na osiągnięcie celu jakim jest całkowite wyłączenie osób małoletnich z grona zobowiązanych do płacenia za pobyt członka rodziny w DPS