Wywłaszczenie ląduje w TK. Czy obywatela zawsze można wyzuć z własności?

Skargę do TK złożył obywatel, który przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przegrał sprawę dotyczącą zwrotu wywłaszczonej działki. Skarżący domagał się tego, ponieważ część ziemi, którą państwo przejęło pod budowę zbiornika wodnego, nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Cel ogólny czy szczególny

Ubiegając się o zwrot nieruchomości, skarżący wskazywał, że skoro granice zbiornika wodnego zostały przesunięte, to odebranie części działki nie jest już niezbędne, aby osiągnąć cel wywłaszczeniowy. Początkowo starosta przychylił się nawet do tego wniosku i przyznał obywatelowi odszkodowanie. W uzasadnieniu decyzji zwrotowej wskazał, że wywłaszczenia dokonano z przeznaczeniem na budowę zbiornika wodnego, kanału, nowych cieków wodnych, pompowni i oczyszczalni ścieków. Podstawową funkcją zbiornika miało być gromadzenie wody w celu nawodnienia użytków rolnych oraz zaopatrzenia w wodę pobliskiego miasta. Zbiornik miał być też wykorzystywany na inne cele, ale z podporządkowaniem dla celu podstawowego. Jednak kanału, którym woda miała być dostarczana m.in. do miasta, nigdy nie wybudowano. A skoro tak, to zdaniem starostwa podstawowy cel nie został zrealizowany. Jednak wojewoda, na skutek odwołania Zakładu Melioracji i Usług Wodnych uchylił tę decyzję, stwierdzając, że w decyzji wywłaszczeniowej dla tej konkretnej nieruchomości jako cel wskazano budowę zbiornika, a ten został wybudowany i pełni teraz funkcję retencyjną. Rozstrzygnięcie to podtrzymał najpierw wojewódzki sąd, a następnie NSA. Sądy zwracały uwagę, że choć podstawowy cel zbiornika, jakim było magazynowanie wody dla potrzeb nawadniania użytków rolnych oraz zaopatrzenie ludności w wodę, nie został zrealizowany, to już na etapie planowania inwestycji wskazywano, że oprócz tego zbiornik „tworzy warunki dla aktywizacji gospodarczej terenów wokół zbiornika i da możliwość rozwoju ośrodków wypoczynkowych i sportów wodnych”.