- Na czym polega problem
- Skutki niejednolitej praktyki geodetów
- Wymogi formalne wniosku o wydanie decyzji ZRID
- Zakres opracowań geodezyjnych do wniosku o wydanie decyzji ZRID
- Definicje drogi i pasa drogowego
Specustawa drogowa (czyli ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych) istotnie uprościła proces inwestycyjny dróg, łącząc w jednym postępowaniu liczne czynności administracyjne. Jednak w praktyce jej stosowanie ujawniło problem dotyczący niekonsekwencji przy klasyfikacji gruntów przejmowanych na rzecz Skarbu Państwa lub JST.
Na czym polega problem
Projektanci przygotowujący dokumentację do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej: ZRID) dołączają do niego także wykazy zmian gruntowych. Jednak stosowana przez nich praktyka zależy od tego, czy z danej działki jest wydzielana mniejsza pod inwestycję, czy w całości przechodzi ona na inwestora. I tak w przypadku:
- podziałów dotychczasowych działek z wydzieleniem działki pod realizację inwestycji drogowej – projektanci zmieniają użytki gruntowe (np. z R IIIa) na użytek Tp (tym symbolem oznacza się właśnie grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych),
- gdy cała dotychczasowa działka przechodzi na własność inwestora – wówczas projektanci nie zmieniają oznaczenia użytków gruntowych (pozostawiają dotychczasowy symbol).
W obu przypadkach działki są wymienione w decyzji ZRID i zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 2 specustawy drogowej zostają objęte liniami rozgraniczającymi teren (m.in. decyzja określa granice pasów drogowych innych dróg publicznych).
Skutki niejednolitej praktyki geodetów
Następstwem niejednolitej praktyki jest to, że skutki wykonania decyzji ZRID są różne. Chodzi tu nie tylko o różnice w zakresie ujawnienia zmian w ewidencji gruntów i budynków, ale także w zakresie podatków od nieruchomości. Od gruntów objętych decyzją ZRID, a które nie są oznaczone symbolem „Tp”, niezasadnie jest pobierany podatek od nieruchomości. Dzieje się to do chwili uzyskania pozwolenia na użytkowanie drogi i zmiany oznaczeń działek objętych decyzją ZRID z dotychczasowych użytków na użytek oznaczony symbolem „dr”, który w polskiej ewidencji gruntów i budynków oznacza drogi (co dzieje się po sporządzeniu geodezyjnego pomiaru powykonawczego).
Wymogi formalne wniosku o wydanie decyzji ZRID
Zgodnie z art. 11d ust. 1 specustawy wniosek o wydanie decyzji ZRID zawiera m.in.:
- mapę w skali co najmniej 1:5000 przedstawiającą proponowany przebieg drogi, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych oraz istniejące uzbrojenie terenu; analizę powiązania drogi z innymi drogami publicznymi;
- mapy zawierające projekty podziału nieruchomości, sporządzone zgodnie z odrębnymi przepisami;
- określenie nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego;
- określenie nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone;
- określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu.
Ten przepis stanowi regulację szczególną w odniesieniu do ogólnych wymagań wniosku, o którym mowa w art. 63 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.). Oprócz wskazania osoby, od której wniosek pochodzi, jej adresu, ustawodawca precyzuje wymagania bezpośrednio związane z celem realizacji ZRID. Te poszerzone wymagania w sposób szczegółowy kształtują z kolei rolę organu orzekającego w przedmiocie wydania decyzji ZRID. „Rolą orzekającego w sprawie organu jest sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo. Tylko bowiem stwierdzenie, iż kształt inwestycji w wersji zgłoszonej we wniosku narusza normę wynikającą z określonych przepisów prawa, zobowiązuje ten organ do odmowy wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w wersji wnioskowanej przez zarządcę drogi publicznej” (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1289/24).
Zakres opracowań geodezyjnych do wniosku o wydanie decyzji ZRID
Wymagania dotyczące wniosku o wydanie ZRID jasno wskazują, że wnioskodawca musi jako opracowanie geodezyjne dołączyć „mapy zawierające projekty podziału nieruchomości, sporządzone zgodnie z odrębnymi przepisami”, a także „określić nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego”.
Mając na uwadze wykładnię celowościową, jak również stosowne przepisy (o czym w dalszej części) regulujące kwestie geodezyjne, należy przyjąć, że w stosunku do całości nieruchomości (działek geodezyjnych), których ma dotyczyć decyzja ZRID, geodeta winien w opracowaniach geodezyjnych określić teren planowanej drogi jako użytki gruntowe o oznaczeniu „Tp” – tak, by umożliwić dokonanie właściwych i zgodnych ze stanem faktyczno-prawnym wpisów w ewidencji gruntów i budynków, a także w księgach wieczystych.
Takie właśnie stanowisko jest spotykane w publikacjach traktujących o problemach geodezyjno-prawnych. „W przypadku nieruchomości podlegających przejęciu w części – na podstawie decyzji ZRID – operaty podziału zawierają niezbędne wykazy zmian gruntowych, a prawidłowość dokumentacji weryfikowana jest przy jej przyjęciu do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Inaczej wygląda sytuacja w odniesieniu do nieruchomości podlegających przejęciu w całości, w stosunku do których specustawa nie nakłada obowiązku dołączania dodatkowej dokumentacji geodezyjnej. Ponieważ jednak decyzje ZRID są podstawą wpisu do ksiąg wieczystych praw nabytych przez podmioty publicznoprawne w zakresie nieruchomości położonych w liniach rozgraniczających inwestycji, do wniosku do sądu wieczystoksięgowego winna być dołączona dokumentacja geodezyjno-prawna (wykazy zmian gruntowych, wykazy synchronizacyjne itp.), umożliwiająca dokonanie żądanego wpisu również dla nieruchomości, które podlegają nabyciu w całości” (tak: A. Kwartnik-Pruc, M. Kolińska, A Trembecka, „Dokumentacja geodezyjno-prawna do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w pasie drogi”, „Geodeta, magazyn geoinformacyjny” nr 2 (177) Luty 2010).
Definicje drogi i pasa drogowego
Wypada podkreślić, że przepisy ZRID nie zawierają ani definicji drogi, ani pasa drogowego. Takie definicje są zawarte w ustawie o drogach publicznych (dalej: u.d.p.). W myśl art. 4 pkt 1 i pkt 2 u.d.p.:
- „pas drogowy – to wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga”,
- „drogą – jest budowla składającą się z części i urządzeń drogi, budowli ziemnych lub drogowych obiektów inżynierskich, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. ‒ Prawo budowlane, stanowiącą całość techniczno-użytkową, usytuowaną w pasie drogowym i przeznaczoną do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, ruchu osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt”.
Wskazane przepisy u.d.p. odnoszą się zarówno do pasa drogowego z istniejącą drogą, jak i do drogi, która w tym pasie będzie usytuowana. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważył, że „o pasie drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.d.p. można mówić już wtedy, gdy nastąpiło prawne ustalenie drogowego przeznaczenia danego gruntu, chociażby sama droga nie została jeszcze na nim zrealizowana. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że ustalenie drogowego przeznaczenia danego gruntu za pomocą linii rozgraniczających odbywa się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (…) (art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.; dalej: u.p.p.), w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 54 pkt 3 u.p.p.), bądź w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 11f ust. 1 pkt 2 specustawy drogowej). W konsekwencji grunt przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną może być uznany za grunt, na którym będzie usytuowana droga w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.d.p., a tym samym za pas drogowy” (wyrok z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 457/25).
Treść decyzji ZRID i znaczenie załączników
Przepisy specustawy zawierają szczególne regulacje w zakresie treści decyzji administracyjnej, niż to wynika z art. 107 par. 1 k.p.a. Zgodnie z nim „decyzja zawiera:
- oznaczenie organu administracji publicznej;
- datę wydania; oznaczenie strony lub stron;
- powołanie podstawy prawnej;
- rozstrzygnięcie;
- uzasadnienie faktyczne i prawne;
- pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania;
- podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji;
- w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego – pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy”.
Natomiast jak stanowi art. 11f ust. 1 specustawy „decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera m. in.:
- wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, z określeniem ich kategorii;
- określenie linii rozgraniczających teren, w tym określenie granic pasów drogowych innych dróg publicznych w przypadku, gdy wniosek zawiera określenie granic tych pasów;
- warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa; zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1;
- oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego;
- zatwierdzenie projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego;
- w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące: określenia szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, określenia obowiązku i terminów rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania oraz tymczasowych obiektów budowlanych, obowiązku budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu, obowiązku budowy lub przebudowy innych dróg publicznych, obowiązku budowy lub przebudowy zjazdów, określenia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości”.
Uwaga! Zasadniczym skutkiem wydania decyzji ZRID jest dokonanie podziału nieruchomości w celu przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i właśnie stwierdzenia nabycia przez wskazane podmioty działek na własność.
„Zgodnie z rozwiązaniem szczególnym zawartym w art. 12 ust. 1 specustawy, decyzja ZRID zatwierdza podział nieruchomości. Tym samym nie ma potrzeby prowadzenia postępowania w sprawie podziału nieruchomości uregulowanego w ustawy z 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.)” – zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1372/19).
NSA w powyższym wyroku wskazał ponadto, że organ wydający decyzję ZRID nie wykonuje samodzielnie czynności i nie sporządza samodzielnie dokumentacji dotyczącej podziału nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem, tylko korzysta z dołączonej do wniosku o wydanie decyzji dokumentacji geodezyjnej przygotowanej przez uprawnione podmioty, stąd też tak istotne jest, aby dokumenty opracowane przez wykonawców prac geodezyjnych na potrzeby tego postępowania administracyjnego były zgodne z danymi zawartymi w bazach danych obejmujących zbiory danych przestrzennych. Z powyższego wynika, że sama decyzja ZRID nie musi zawierać wskazania działek geodezyjnych wraz ze wskazaniem klasoużytku Tp. Jednakże musi zawierać „określenie linii rozgraniczających teren”; „oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego”.
To z kolei wskazuje, że załącznikiem do decyzji są w znaczeniu geodezyjno-prawnym „mapa przedstawiająca proponowany przebieg drogi, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych oraz istniejące uzbrojenie terenu”; „mapy zawierające projekty podziału nieruchomości”; „określenie nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego”. Zatem łącznie decyzja ZRID wraz z załącznikami powinna bezproblemowo wskazywać na przejmowane działki geodezyjne i oznaczenie klasoużytku Tp dla objętych jej zapisami – bez względu na to, czy przejmowane działki zostały wydzielone w efekcie podziału w ramach decyzji ZRID, czy też są przejmowane w całości. Jak podkreśla się w doktrynie, „określenie linii rozgraniczających teren dla projektowanej drogi publicznej jest wynikiem prawnej oceny organu orzekającego dopuszczalności lokalizacji inwestycji drogowej o przebiegu proponowanym przez inwestora w załączniku mapowym, o którym mowa w art. 11d ust. 1 pkt 1 specustawy.
Linie te wyznaczają granice skutków prawnych decyzji w zakresie ustalenia lokalizacji drogi, podziałów nieruchomości oraz przejęcia własności terenu znajdującego się w ich granicach na rzecz właściwego podmiotu publicznoprawnego. (…) Linie rozgraniczające teren pełnią przy tym funkcję terytorialnego wyznaczenia pasa drogowego w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.d.p., aczkolwiek przedmiotem decyzji o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej nie jest budowa tego wszystkiego, co należy do ustawowego zakresu pojęcia pasa drogowego, lecz jedynie tego, co należy do ustawowego zakresu pojęcia „drogi' zdefiniowanego w art. 4 pkt 2 u.d.p.. Przepisy specustawy określają bowiem zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych (art. 1 ust. 1), a nie inwestycji w zakresie pasów drogowych” (M. Wolanin, „Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz”, Legalis).
Co wynika z rozporządzenia o ewidencji gruntów i budynków
Zgodnie z par. 9 ust. 3 pkt 7d rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (dalej: r.e.g.b.) grunty zabudowane i zurbanizowane dzielą się m. in. na tereny komunikacyjne, do których zalicza się „grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych, oznaczone symbolem Tp”.
Z kolei jak stwierdza załącznik nr 1 do r.e.g.b. w pkt 22: „do gruntów przeznaczonych pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych zalicza się grunty, które są własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i zostały wydzielone pod drogi publiczne lub linie kolejowe na podstawie:
- ostatecznych decyzji zatwierdzających podział nieruchomości lub uchwał o scaleniu i podziale nieruchomości, wydanych na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także prawomocnych orzeczeń sądowych orzekających o podziale nieruchomości;
- ostatecznych decyzji, o których mowa w art. 11a ust. 1 specustawy; ostatecznych decyzji, o których mowa w art. 9o ust. 1 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym;
- ostatecznych decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ale na których budowa dróg publicznych lub linii kolejowych nie została zakończona”.
Przywołany art. 11a ust. 1 specustawy sanuje organy uprawnione do wydania „decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi”.
Uwaga! Przepisy r.e.g.b. nie pozostawiają wątpliwości, jak należy interpretować zagadnienie przejmowania gruntów przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w ramach ZRID. Mianowicie: klasoużytkiem Tp winny być określane wszystkie grunty przejmowane na podstawie ZRID, niezależnie od tego, czy powstały z podziału geodezyjnego, czy też zostały przejęte w całości.
Uprawnienia z prawa geodezyjnego i kartograficznego
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów jest uprawniony do zmiany klasoużytków z urzędu? Przepisy ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: p.g.k.) umożliwiają geodecie powiatowemu, jako organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków, aktualizację danych zawartych w ewidencji zarówno na podstawie decyzji w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jak też w drodze czynności materialno-technicznej (art. 24 ust. 2b pkt 1 i pkt 2 p.g.k.). W szczególności w oparciu o dokonanie czynności materialno-technicznej „aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego”.
Natomiast w drodze decyzji administracyjnej geodeta powiatowy dokonuje aktualizacji w pozostałych przypadkach. Zwłaszcza że jak stanowi art. 24 ust. 2a p.g.k., „informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1–4 p.g.k.”.
Odsyłając do art. 23 ust. 1–4 p.g.k., ustawodawca w art. 23 ust. 3 p.g.k. stwierdza m.in., że „organy administracji publicznej przekazują właściwemu staroście: odpisy ostatecznych decyzji administracyjnych, wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część, w sprawie o: nabyciu, zmianie lub utracie prawa własności do nieruchomości, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego także o nabyciu, zmianie lub utracie prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania tą nieruchomością, podziale nieruchomości (…)”. Takim załącznikiem do decyzji ZRID będzie mapa przedstawiająca proponowany przebieg drogi.
Jak zauważa M. Wolanin, „mapy z projektem podziału nieruchomości po wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej staną się dokumentowym źródłem wprowadzenia stosownych zmian do ewidencji gruntów i budynków oraz do księgi wieczystej prowadzonej dla dotychczasowej nieruchomości, a także do tej księgi wieczystej, w której ujęty zostanie obszar inwestycji drogowej z powodu zaistnienia z mocy prawa zmian własnościowych (art. 12 ust. 4 specustawy)” – (M. Wolanin, „Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz”, Legalis). Zatem w odniesieniu do decyzji ZRID, z uwzględnieniem przepisów r.e.g.b., geodeta powiatowy ma wystarczającą podstawę prawną do dokonania aktualizacji klasoużytku Tp na podstawie tej decyzji.
Skoro organ wydający decyzję ZRID nie wykonuje samodzielnie czynności i nie sporządza samodzielnie dokumentacji dotyczącej podziału nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem (tylko korzysta z dołączonej do wniosku o wydanie decyzji dokumentacji geodezyjnej przygotowanej przez uprawnione podmioty), wobec tego istotne jest, aby dokumenty opracowane przez wykonawców prac geodezyjnych na potrzeby tego postępowania administracyjnego były zgodne z danymi zawartymi w bazach danych obejmujących zbiory danych przestrzennych.
Skutki podatkowe
Jeżeli nie zmieni się użytków gruntowych działek przejmowanych na podstawie decyzji ZRID, to mimo że stanowią one część inwestycji drogowej, są nadal opodatkowane podatkiem od nieruchomości tak jak przed przejęciem – a nie jak grunty przeznaczone pod drogę. W myśl bowiem art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych (dalej: u.o.p.l.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają „grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle – z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych”.
Co istotne, dane do opodatkowania właściwy organ (wójt, burmistrz, prezydent miasta – art. 1c u.o.p.l.) czerpie m. in. z „informacji i deklaracji składanych przez podatników” oraz w „ewidencji gruntów i budynków” (art. 7a ust. 2 u.o.p.l.), co składa się na ewidencję podatkową nieruchomości.
Wnioski
Reasumując: charakter formalnoprawny działki wydzielonej geodezyjnie do przejęcia i działki przejmowanej w całości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, w oparciu o decyzję ZRID, nie różni się niczym z uwagi na potrzebę realizacji inwestycji drogowej. Przeprowadzona analiza przepisów specustawy, p.g.k., r.e.g.b., orzecznictwa oraz komentarzy jednoznacznie prowadzi do wniosku, że praktyka, w której przejmowane w całości działki na podstawie ZRID nie posiadają zmienionych klasoużytków, jest niewłaściwa. Prawidłowym działaniem w odniesieniu do wszystkich działek objętych ZRID powinna być zmiana użytków na Tp. „Interpretacja wskazanych przepisów, a przede wszystkim przepisów ZRID winna w pierwszej kolejności przybrać postać wykładni celowościowej przed wykładnią językową” – wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1 września 2020 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1199/20). Inaczej mówiąc: istotny jest cel, jaki ustawa ma spełniać. Przepis ustawy powinien być tłumaczony tak, żeby był najlepszym środkiem do osiągnięcia celu ustawy (J. Niedźwiecka, Wykładnia prawa administracyjnego - wybrane zagadnienia, Kwartalnik Prawa Publicznego 2/1/2, 167-188
Ważne! Choć przepisy specustawy drogowej nie regulują wprost sposobu kwalifikowania przejmowanych działek, to analiza norm geodezyjnych, podatkowych oraz orzecznictwa administracyjnego jasno wskazuje, że wszystkie grunty objęte liniami rozgraniczającymi powinny otrzymać oznaczenie Tp. ©℗
Specustawa drogowa:
► Kumuluje w jednym postępowaniu administracyjnym kwestię:
- pozwolenia na budowę,
- postępowania podziałowego,
- postępowania w zakresie wywłaszczania nieruchomości i ograniczenia w korzystaniu z nich.
► Zawiera przepisy m.in. regulujące postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych, w tym:
- wymogi formalne wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji drogowej;
- wskazanie nieruchomości podlegających podziałowi lub przejmowanych w całości,
- określenie wymogów co do treści decyzji ZRID;
- zasad nabywania nieruchomości pod drogi, kwestie ustalania odszkodowania z tytułu wywłaszczania;
- zasad oddawania w użytkowanie wybudowanych dróg;
- wyłączenia stosowania przepisów w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych. ©℗
► „Jednak dopiero na etapie praktycznej realizacji jej przepisów okazało się, jak ważne jest prawidłowe przygotowanie dokumentacji geodezyjno-prawnej, dołączanej do wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej” (tak: A. Trembecka, A. Kwartnik-Pruc, „Geodezyjno-prawne problemy związane z przygotowaniem dokumentacji dla celów inwestycji drogowych na terenie Krakowa, Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji”, Vol. 19, 2009).
► „Szczególność ustawy polega przede wszystkim na tym, że ze względu na specyficzny charakter inwestycji drogowej, jako inwestycji liniowej przebiegającej najczęściej przez wiele nieruchomości, ustawodawca połączył kilka odrębnych procedur i rozstrzygnięć administracyjnych w jedną procedurę, kończącą się decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stanowiącą podstawę rozpoczęcia robót budowlanych w zakresie budowy drogi publicznej. Kumulacja kilku postępowań administracyjnych skutkuje więc wydaniem jednego rozstrzygnięcia administracyjnego, w którym następuje skonkretyzowanie lokalizacji inwestycji, wydzielenie geodezyjne i prawne obszaru przeznaczonego na przyszłą drogę publiczną oraz ocenę technicznego projektu budowlanego drogi kończącą się zawartym w tym samym rozstrzygnięciu pozwoleniem na wykonanie robót budowlanych” (E. Szafranko, „Procedura związana z przygotowaniem inwestycji drogowej w świetle specustawy”, 1-B/2010, zeszyt 2, rok 107, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej). ©℗
Podstawa prawna
- art. 11f, art. 12 ust. 4 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 311)
- art. 4 pkt 1 i pkt 2, art. 15 ust. 2 pkt 1, art. 54 pkt 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1130; ost.zm. Dz.U. z 2026 r. poz. 24)
- art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 707)
- art. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 889)
- art. 63 art. 107 par. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572)
- art. 24 ust. 2b pkt 1 i pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r.– Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 115)
- z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145; dalej: u.g.n.)
- par. 9 ust. 3 pkt 7d rozporządzenia ministra rozwoju, pracy i technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 219)