W sądzie w Los Angeles w tym tygodniu przesłuchiwany był Mark Zuckerberg w procesie przeciwko platformom Meta i YouTube, oskarżonych przez młodą kobietę o celowe uzależnianie od nich i powodowanie szkód dla zdrowia psychicznego.

Jak podaje Polska Agencja Prasowa, rozpoczęty proces to rezultat pozwu złożonego przez młodą kobietę, znaną jedynie pod inicjałami KGM. Zarzuca ona platformom społecznościowym, że uzależnienie od ich produktów, kiedy była jeszcze dzieckiem spowodowało u niej szkody dla zdrowia psychicznego, wywołując niepokoje, zaburzenia w postrzeganiu własnego ciała i myśli samobójcze. Kobieta miała zacząć korzystać z YouTube'a jeszcze jako 6-latka, a z Instagrama w wieku 9 lat.

Ekspertka komentuje przesłuchanie szefa Mety

Adwokat dr Karolina Mania z Uniwersytetu Jagiellońskiego mówi, że przedmiotem oskarżenia jest tutaj zarzut wyrządzenia szkody na zdrowiu psychicznym konkretnej osoby przez spółkę Meta. Szkoda, jak dowodzi strona powodowa, wynikająca z korzystania z Instagrama, wywołała lęk, depresję i dysmorfofobię.

W ocenie ekspertki do tego przyczyniła się uzależniająca formuła (scrollowania treści) platformy, która to przecież bazuje na „budowie” algorytmu, za którą stoi konkretna firma – Meta.

Mec. Mania zwróciła uwagę, że „filmy (reels) na Instagram konkurują z treściami na TikToku, a mierzalnym wskaźnikiem jest tutaj czas korzystania z platformy i to o niego walczą konkurenci”.

Podczas przesłuchania Zuckerberg twierdził, że nie każe swoim pracownikom wdrażać mechanizmów uzależniających. A spędzanie 16 godzin dziennie w mediach społecznościowych nie jest jego zdaniem uzależnieniem.

Dr Mania komentuje, że „Meta stoi na stanowisku, że firma wdrożyła wiele środków mających na celu ochronę młodych użytkowników. Główne pytania jakie padły w czasie procesu dotyczyły wiedzy o potencjalnych zagrożeniach jak i działaniach pozwalających przeciwstawić się temu zjawisku”.

Drugim aspektem, jak mówi mec. Mania, „jest kwestia filtrów dostępnych na Instagram, które, wedle strony powodowej, promują nierealny wizerunek, zniekształcając rzeczywistość obrazów (zdjęć) i filmów (video). I tutaj Zuckerberg powołał się na swobodę wypowiedzi, co pokazuje ciekawe różnice w rozumieniu tego prawa między Ameryką i w Unią Europejską”.

Dr Mania zwraca też uwagę, że kolejnym istotnym elementem jest weryfikowanie wieku użytkowników zakładających konto na Instagram. Deklaratywna forma (czyli kliknięcie potwierdzające ukończenie 13. roku życia) pojawiła się stosunkowo późno, bo dopiero w 2019 roku. Proces ma potrwać kilka tygodni, co będzie bardzo ciekawym spektaklem medialnym.

Pozew przeciw platformom. Jakie mogą być skutki wyroku

Proces ma potrwać kilka tygodni. W ocenie dr Mani „najważniejszy będzie sam finalny wyrok, który może otworzyć nową drogę dochodzenia praw, dla tych, którzy czują się poszkodowani praktykami stosowanymi przez gigantów technologicznych. Precedensowy system obecny w USA pozwala tą drogą na otwarcie nowego rozdziału dla wszystkich innych spraw, które toczą i będą toczyć się w przyszłości”.

„Ta sprawa jest jedną z tysięcy podobnych jakie trafiły do sądów w USA (MDL). Mogą one doprowadzić do zmian w obrębie regulaminów platform, czy nawet usunięcia tysięcy (raczej setek tysięcy) kont. Wszystko to mogłoby być już dawno realizowane na znacznie wyższym poziomie skuteczności przez same bigtechy, gdyż to one sterują systemem monitorowania treści, weryfikowania autentyczności i egzekwowania przestrzegania przepisów regulaminów na swoich platformach” – mówi adwokat.

Dlatego, jak dodaje, uznając za opieszałe dotychczasowe działania platform w tym względzie, kraje same decydują się na wprowadzanie przepisów odgórnie ograniczających korzystanie z mediów społecznościowych przez małoletnich, np. poniżej 16. roku życia, co ma już miejsce w Australii.

Polska chce chronić dzieci przed mediami społecznościowymi

Do takiego rozwiązania szykuje się również Polska. Koalicja Obywatelska zaproponowała, aby ograniczyć dostęp do mediów społecznościowych dzieciom do 15. roku życia. Ministerstwo cyfryzacji proponuje, aby do weryfikacji wieku używać europejskiego portfela tożsamości cyfrowej. W czwartek na RCL pojawił się projekt nowelizacji ustawy, która ma wprowadzić do Polski europejski portfel cyfrowy.

Jak podaje PAP, ta sama kobieta w podobny sposób pozwała właścicieli innych platform, Snapchata i TikToka. Te firmy jednak zawarły z nią ugodę przed rozpoczęciem procesu. Podczas procesu zeznania mają składać m.in. szef Mety Mark Zuckerberg, szef Instagrama Adam Mosseri i YouTube'a Neal Mohan.