Zasiłek macierzyński wypłacany jest z tytułu ubezpieczenia chorobowego, a jego wysokość zależy od podstawy wymiaru, od której opłacana jest składka na ubezpieczenie chorobowe. Co ważne, w przeciwieństwie do zatrudnionych na umowie o pracę, osoby prowadzące działalność gospodarczą przystępują do tego ubezpieczenia na zasadzie dobrowolności. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.) zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Nabycie prawa do zasiłku macierzyńskiego nie jest zatem obwarowane przesłanką okresu oczekiwania, jak ma to miejsce w przypadku zasiłku chorobowego.

Na temat jego wysokości w przypadku przedsiębiorców, którzy opłacają składkę dopiero przed porodem, wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 6 listopada 2012 r. (sygn. akt III UK 38/12). Stwierdził w nim, że „podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego, do którego prawo powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym, niepoprzedzonego innym ubezpieczeniem dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, określa art. 49 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa”. Ustala on wysokość świadczenia jako najniższą podstawę wymiaru składek na to ubezpieczenie po odliczeniach przewidzianych we wspomnianej ustawie. Innymi słowy, dla początkującego przedsiębiorcy, który przez 24 miesiące korzysta z uprawnienia do obniżonej podstawy wymiaru, będzie to 30 proc. kwoty minimalnej pensji, a dla pozostałych 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy.