statystyki

Pracodawca nie ma prawa swobodnie korzystać ze wszystkich utworów stworzonych przez pracownika

autor: Tomasz Mielke09.02.2017, 09:01; Aktualizacja: 09.02.2017, 09:43

Byłem grafikiem zatrudnionym w dziale marketingu firmy z branży FMCG. Pracodawca polecił mi przygotowanie kilkunastu projektów etykiet nowego napoju energetycznego. Do sporządzenia tych etykiet wykorzystałem m.in. zdjęcia stworzone w trakcie pracy, jak i kilka zdjęć, które wykonałem w trakcie urlopu.

Reklama


W wyniku świadczenia przez pracownika pracy może zostać stworzony przez niego utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Taka sytuacja może mieć miejsce wtedy, gdy do obowiązków pracownika należy wykonywanie pracy twórczej. Najczęściej wystąpi ona w przypadku takich zawodów jak fotograf, grafik lub programista.

Z utworem pracowniczym będziemy mieli do czynienia, jeżeli taki utwór powstanie w ramach i w związku z wykonywaniem przez pracownika obowiązków pracowniczych. Zgodnie z treścią art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jeżeli pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, pracodawca z chwilą jego przyjęcia nabywa autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron (o ile ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej). Innymi słowy, pracodawcy przysługują autorskie prawa majątkowe do utworów stworzonych przez pracownika w ramach wykonywania przez niego obowiązków pracowniczych. W przypadku innych utworów pracownika (powstałych bez związku z obowiązkami pracowniczymi) ww. prawa pozostają przy pracowniku. [ramka 1]

Stosunek pracy. Na co uwagę zwracają sądy

W orzecznictwie przyjmuje się, że aby utwór miał charakter pracowniczy w rozumieniu art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, nie wystarcza jakikolwiek związek łączący powstanie utworu ze stosunkiem pracy. Konieczne jest, aby stworzenie utworu nastąpiło w wyniku wykonywania obowiązków przez pracownika w ramach stosunku pracy.

Chodzi zatem o te sytuacje, w których stworzenie danego utworu należało do zakresu obowiązków pracownika. Obowiązki takie mogą być sprecyzowane w umowie o pracę, w bezpośrednich poleceniach służbowych, a także w regulaminach (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 4 września 2012 r., sygn. akt III APa 7/12). Ze względów dowodowych najbardziej zasadne jest określenie tych obowiązków na piśmie. Najlepiej, aby były one wskazane w umowie o pracę lub w zakresie obowiązków.

Zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury istotne jest przy tym to, aby umowa o pracę lub zakres obowiązków zawierały stosowne klauzule określające wyraźnie obowiązki pracownika, który wykonuje pracę twórczą. Przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 lipca 2009 r. (sygn. akt III SA/WA 34/09, Legalis) stwierdził, że umowa o pracę powinna określać rodzaj pracy, czyli zakres obowiązków pracownika, a zamiar nałożenia na niego obowiązku wykonywania dzieł w rozumieniu prawa autorskiego powinien wynikać wprost z treści tej umowy. Dopiero więc w razie nałożenia na pracownika obowiązku wykonania utworu w rozumieniu prawa autorskiego w umowie o pracę będzie mogło mieć zastosowanie domniemanie z art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. To zaś, że utwór został stworzony w czasie pracy i w miejscu pracy oraz iż pracownik wykorzystał sprzęt służbowy i materiały należące do pracodawcy, a także że w tworzeniu dzieła uczestniczyli współpracownicy, nie wystarcza do stwierdzenia, że dany utwór ma charakter pracowniczy. Podstawowym, konstrukcyjnym wymogiem jego powstania jest to, aby utwór był wynikiem wykonywania przez pracownika obowiązków ze stosunku pracy.

Z kolei Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 12 listopada 2008 r. (sygn. akt I ACA 227/08, OSNC 2011, nr 6, poz. 15) wskazał, że dla zastosowania art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych ważne jest, by utwór został stworzony w wyniku zobowiązania pracownika do wykonywania pracy obejmującej obowiązki twórcze w znaczeniu prawa autorskiego. Musi on zatem powstać w następstwie realizowania czynności o cechach opisanych w umowie. Z tego też względu do przepisu powyższego nie można sięgać w przypadkach innego rodzaju powiązań między utworem a stosunkiem pracy. Nie obejmuje on bowiem sytuacji, w których utwór powstał tylko w związku (czasowym, miejscowym) czy przy okazji wykonywania pracy bądź dzięki przyczynieniu się pracodawcy.

Chwila nabycia praw


Pozostało jeszcze 65% treści

Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc 97,90 zł
Zamów abonament

Mam już kod SMS
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Prawo na co dzień

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

SzukajDodaj kancelarię

Polecane

Reklama