Donos na pracodawcę do Państwowej Inspekcji Pracy może zgłosić były lub obecny pracownik danego zakładu, albo osoba postronna. Każda skarga musi być podpisana imieniem i nazwiskiem, ponieważ zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego anonimowe skargi nie są rozpatrywane. Ujawnienie naszych danych osobowych kontrolowanemu podmiotowi może mieć miejsce tylko po wyrażeniu pisemnej zgody. W pozostałych wypadkach nasze dane pozostaną bezpieczne. 

Skargę można wnieść pisemnie, telegraficznie, za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokołu.

Do Państwowej Inspekcji Pracy mogą złożyć donos byli lub obecni pracownicy zakładu, związki zawodowe i osoby anonimowe. Każda skarga powinna być załatwiana bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego lub wnioskodawcę. Skarga może dotyczyć:

wynagrodzenia za pracę oraz innych świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku pracy,
• nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy,
• warunków pracy,
• zatrudniania młodocianych,
• urlopów,
• uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem,
• równego traktowania w pracy,
• mobbingu,
• wypadków,
• zatrudniania osób niepełnosprawnych,
• naruszenia zasad legalności zatrudnienia,
• pracy „na czarno”.

Aby skarga została rozpatrzona musi zawierać następujące informacje:

• miejscowość i data sporządzenia skargi,
• adres Inspektoratu Pracy.
• dane osoby wnoszącej skargę - takie jak: imię, nazwisko oraz adres.
• treść skargi, w której powinien znajdować się adres i nazwa zakładu pracy oraz przepisy naszym zdaniem, łamie pracodawca. Jeśli treść nie będzie spełniała tych warunków zostaniemy wezwani do złożenia, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnienia lub uzupełnienia.                     • odręczny podpis osoby składającej skargę.

W okresie pierwszych 10 miesięcy br. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 35 220 skarg, w takim samym okresie roku poprzedniego – 37 535. Dane te wskazują na spadek liczby skarg, a tym samym mniejszą liczbę naruszeń prawa w niektórych obszarach prawa pracy, w tym zwłaszcza w zakresie wypłaty należności za pracę.

- Struktura oraz przedmiot problemów poruszanych przez osoby zgłaszające skargi już od lat nie ulegają znaczącym zmianom. Nadal ponad połowę zgłaszanych problemów stanowią kwestie związane z wynagrodzeniem za pracę i innymi świadczeniami pieniężnymi oraz nawiązywaniem i rozwiązywaniem stosunku pracy. Na wysokim poziomie utrzymuje się liczba skarg dotyczących warunków pracy, np. pomieszczeń pracy, wentylacji, urządzeń higieniczno-sanitarnych. Należy również wskazać na stosunkowo dużą liczbę skarg dotyczących czasu pracy - mówi Danuta Rutkowska, rzecznik prasowa PIP.

- Nie obserwujemy także znaczących zmian przyczyn zaistniałych nieprawidłowości. Pracodawcy, podobnie jak w latach ubiegłych, utrzymywali, że naruszenia przepisów wymuszone są względami ekonomicznymi. Ponadto jako przyczyny nieprawidłowości wskazać można błędną interpretację przepisów prawa pracy, w tym źródeł prawa wewnątrzzakładowego i przyjęcie błędnych metod naliczania świadczeń - dodaje.