Szkolnictwo na poziomie wyższym i doktoranckim przechodzi prawdziwą rewolucję – nie tylko w Polsce, ale w całej Europie. Nauka ma służyć przede wszystkim gospodarce opartej na wiedzy. Rozwój innowacyjnych, zaawansowanych technologicznie firm rodzi potrzebę zupełnie innego podejścia do kształcenia.

Wprowadzanie zmian jest możliwe między innymi dzięki Funduszom Europejskim. W programie Wiedza Edukacja Rozwój przeznaczono na ten cel ponad 1,25 mld euro. Już teraz w całej Polsce realizowanych jest niemal 450 projektów, głównie dla studentów. Niebawem ruszą też projekty dla doktorantów – do 20. października trwa nabór wniosków od uczelni wyższych na Interdyscyplinarne Programy Studiów Doktoranckich, dotyczące zwiększenia jakości i efektywności kształcenia.

Bliżej pracodawcy

Większość polskich uczelni realizuje projekty, dzięki którym młodzi ludzie już podczas studiów zdobywają umiejętności i doświadczenie oczekiwane przez późniejszych pracodawców. Szkoły wyższe podejmują współpracę z przedsiębiorcami, organizacjami pozarządowymi czy instytucjami publicznymi. Wspólnie opracowują programy kształcenia, dostosowane do realnych potrzeb rynku pracy. Jeżeli zachodzi taka potrzeba, uruchamiają nawet zupełnie nowe kierunki studiów.

Między 16 października a 5 listopada o dofinansowanie będą się mogły starać uczelnie prowadzące kształcenie na kierunkach istotnych z punktu widzenia rozwoju przemysłu motoryzacyjnego: automatyka, robotyka, elektronika, elektrotechnika, mechanika i budowa maszyn, mechatronika, transport, zarządzanie i inżynieria produkcji lub inżynieria testowa. Wsparcie przeznaczone jest na przygotowanie i przetestowanie programu kształcenia na piątym poziomie Polskich Ram Kwalifikacji na przykładzie rozwoju kadry dla sektora motoryzacji.

Coraz częściej też uczelnie proponują praktykom z danej dziedziny prowadzenie zajęć ze studentami – także tych dodatkowych w formie szkoleń, warsztatów czy zespołów projektowych. Popularne stają się wizyty studyjne u pracodawców oraz staże zawodowe. To bardzo cenne doświadczenie, pozwalające młodym ludziom naocznie przekonać się, na czym polega praca w określonych zawodach i na różnych stanowiskach. W znalezieniu pracy młodym ludziom pomagają też akademickie biura karier.

Uniwersytety Jagielloński, Warszawski i Adama Mickiewicza w Poznaniu poszły jeszcze o krok dalej – realizują projekty, w których studenci kierunków humanistycznych mogą opracowywać swoje prace magisterskie i licencjackie w ścisłej współpracy z firmami. Prace stanowią propozycję rozwiązań konkretnych problemów i mają szansę zakończyć się wdrożeniem.

Wybierając kierunek studiów i uczelnię, warto dziś kierować się nie tylko opinią o poziomie nauczania, ale również dostępnością dodatkowej oferty.

Praktyczny doktorat

Tworzenie teoretycznych opracowań na studiach doktoranckich i realizacja badań, na które nie ma zapotrzebowania z rynku, to już przeszłość. Współczesny doktorant powinien odznaczać się takimi cechami jak przedsiębiorczość i kreatywność oraz wytrwale zmierzać do wyznaczonych sobie celów. Zadaniem jest przede wszystkim zdobywanie nowych wiadomości poprzez indywidualne, oryginalne i niezależne doświadczenia badawcze. Dziś miarą jest międzynarodowy poziom jakości w obrębie jednej lub kilku powiązanych dyscyplin naukowych. Najlepiej jeśli wyniki są na tyle ciekawe, że zasługują na naukowe recenzje, publikowane w naukowych wydawnictwach.

Również prace naukowe powinny mieć jak najbardziej praktyczny wymiar. Najlepiej, gdyby ich zwieńczeniem było wprowadzenie wypracowanego rozwiązania na rynek. Dlatego doktoranci w jak największym stopniu powinni starać się współpracować z biznesem już w trakcie studiów.

Na Zachodzie są już efekty takiej zmiany w podejściu do pracy naukowej. W Niemczech, Francji czy Wielkiej Brytanii świeżo upieczeni absolwenci z tytułem doktora są wręcz rozchwytywani przez prywatne firmy, które są zainteresowane ich naukowo-badawczym sposobem myślenia.

Prace nad nowymi programami studiów doktoranckich w Polsce prowadziło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, we współpracy z przedstawicielami środowiska akademickiego, naukowego oraz przy aktywnym udziale przedstawicieli pracodawców lub organizacji pracodawców. Uczelnie będą mogły się starać o dofinansowanie realizacji tych programów.


Studia i staże również za granicą

Planując studia wyższe lub doktoranckie, warto też uwzględnić możliwości, jakie daje program Erasmus+. Współfinansuje on przede wszystkim wyjazdy na studia i praktyki zawodowe. Można również skorzystać z przygotowania językowego, chociaż wybierając kierunek stypendium lub praktyki, warto znać język wybranego kraju, co najmniej na poziomie komunikatywnym.

Celem wyjazdu mogą być:

● 28 państw członkowskich Unii Europejskiej;

● Islandia, Liechtenstein, Norwegia;

● Turcja;

● była Jugosłowiańska Republika Macedonii;

● inne kraje świata, jeżeli są partnerami programu – szczegóły określone są w „Przewodniku po programie Erasmus+”

Nie wszystkie uczelnie mają podpisane umowy z partnerami ze wszystkich tych krajów – warto więc z wyprzedzeniem sprawdzić wybraną szkołę wyższą również pod kątem potencjalnych miejsc odbycia stypendiów i staży.

Maksymalny czas trwania wyjazdu na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz doktoranckich wynosi 12 miesięcy, a na jednolitych studiach magisterskich lub równoważnych (np. kierunków lekarskich) – 24 miesiące. Limit ten można wykorzystać podczas jednego lub wielu wyjazdów. Minimalny czas pobytu za granicą na studiach to trzy miesiące, a na praktyce dwa miesiące.

Podczas wyjazdu młodzi ludzie otrzymują stypendium, które w zależności od kraju i celu wyjazdu wynosi od 300 do 600 euro miesięcznie. Studenci w trudnej sytuacji materialnej albo osoby z niepełnosprawnością mogą też otrzymać dodatkowe środki. Biura programu Erasmus+ znajdują się na uczelniach.

Międzynarodowe zespoły

Umiędzynarodowienie jest szczególnie dużym wyzwaniem w odniesieniu do studiów doktoranckich. Mówi się nawet o „doktoracie europejskim”, opracowywanym we współpracy z doktorantami z innych krajów.

Oprócz programu Erasmus+ doktoranci mają też możliwość pracy w międzynarodowych zespołach badawczych. Program ten realizowany jest w Polsce przez Fundację Na Rzecz Nauki Polskiej, przy wsparciu z Funduszy Europejskich. Obecnie dostępne są cztery programy:

● Międzynarodowe Agendy Badawcze. Wsparcie otrzymają jednostki naukowe realizujące program badawczy we współpracy z renomowanymi ośrodkami naukowymi z innych państw.

● TEAM. Umożliwia udział w projektach zespołowych prowadzonych przez wybitnych uczonych z całego świata w jednostkach naukowych lub przedsiębiorstwach w Polsce.

● TEAM TECH. Studenci, doktoranci i młodzi doktorzy mogą pracować w projektach zespołowych pod kierunkiem naukowca realizującego projekty B+R związane z powstawaniem produktu lub procesem produkcyjnym (technologicznym lub wytwórczym) o dużym znaczeniu dla gospodarki.

● HOMING. To wsparcie dla młodych naukowców z całego świata (niezależnie od ich narodowości) ze szczególnym uwzględnieniem powrotów do kraju wybitnych naukowców polskiego pochodzenia, mających przerwę w pracy badawczej. Program umożliwia realizację projektów badawczych w jednostkach naukowych lub przedsiębiorstwach w Polsce. Są tu trzy typy wsparcia:

– HOMING – grant na projekt o charakterze dwuletniego stażu podoktorskiego wynoszący nawet ok. 800 tys. zł dla osób powracających z zagranicy do pracy naukowej w Polsce.

– POWROTY – grant do 800 tys. zł na prowadzenie (maks. 2 lata) prac badawczych dla osób, które na wczesnym etapie kariery przerwały prace B+R z powodu pracy w innym sektorze lub rodzicielstwa.

– FIRST TEAM – grant w wysokości do 2 mln zł na założenie i pracę pierwszego zespołu badawczego. Okres finansowania to trzy lata z możliwością przedłużenia o jeden rok.

------------------------------------------------------------------------------------

Ważne informacje

Jak sprawdzić, czy uczelnia realizuje projekty na rzecz studentów współfinansowane z Funduszy Europejskich?

Na stronie www.MapaDotacji.gov.pl w wyszukiwarce zaawansowanej należy wybrać:

● Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój

● Działanie 3.1 Kompetencje w szkolnictwie wyższym

Gdzie szukać informacji o programie Erasmus+?

Na stronie www.erasmusplus.org.pl oraz w biurach współpracy międzynarodowej na uczelniach

Gdzie szukać informacji o programach międzynarodowej współpracy naukowców?

Odpowiada za nie Fundacja Na Rzecz Nauki Polskiej – wszystkie informacje są na jej stronie internetowej www.fnp.org.pl

Monika Niewinowska

e-mail: monika.niewinowska@infor.pl

Więcej informacji o unijnym wsparciu dla firm znajdziesz na www.FunduszeEuropejskie.gov.pl oraz w bezpłatnych Punktach Informacyjnych Funduszy Europejskich

Projekt jest współfinansowany ze środków Funduszu Spójności Unii Europejskiej

INTERESUJE CIE TEN TEMAT? WEJDZ NA www.serwisy.gazetaprawna.pl/fundusze-unijne

ZNAJDZIESZ TAM:

● nagranie webinarium z ekspertem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju

WEŹ UDZIAŁ

start 3 października o 9.30, logowanie na www.gazetaprawna.pl/webinar

● rozmowy z firmami, którym przyznano unijne dofinansowanie

● wideografiki z praktycznymi wskazówkami,

jak złożyć wniosek o dotacje