Na podstawie art. 21 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:

§ 1. [Przychód jako podstawa wymiaru składek]

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej „składkami”, stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej „ustawą”, oraz § 2.

komentarz

● Artykuł 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.; dalej: ustawa systemowa) zawiera delegację ustawową do wydania rozporządzenia określającego w sposób szczegółowy zasady ustalania podstawy wymiaru składek z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy systemowej, jak również wyłączenia z podstawy wymiaru składek niektórych rodzajów przychodów. Ograniczenie, o którym mowa w przepisie, dotyczy wskazanej w art. 19 zasady, zgodnie z którą roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Definicja przychodu

● Zgodnie z par. 1 komentowanego rozporządzenia podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy z wyłączeniem wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków z ubezpieczeń społecznych, jak również z wyłączeniem przychodów wymienionych w par. 2 rozporządzenia. W myśl art. 18 ust. 1 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, w tym pracowników, stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniami. Powołany art. 18, w którym pojawia się pojęcie przychodu, jest odczytywany łącznie z art. 4 pkt 9 ustawy systemowej. To właśnie on stanowi, że użyte w ustawie określenie „przychód” oznacza przychody w rozumieniu ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.; dalej: ustawa podatkowa). Zgodnie ze szczegółową definicją zawartą w art. 4 pkt 9 ustawy systemowej przychodem są przychody z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy oraz przychody z działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych, niezależnie od sposobu ich powoływania. Artykuł 12 ust. 1 ustawy podatkowej precyzuje z kolei, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Co ważne, tylko faktycznie wypłacone należności stanowią podstawę wymiaru składek. Niewypłacone pracownikowi należności, np. wynagrodzenie za pracę, nie stanowią takiej podstawy. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi wynagrodzenie wypłacone im w danym miesiącu kalendarzowym wraz z tymi składnikami i świadczeniami, które z mocy przepisów szczególnych nie są wyłączone z podstawy wymiaru składek. Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2012 r., sygn. akt I UK 256/2011, stwierdził, że należność pracownika ze stosunku pracy może być dla celów ubezpieczeniowych uwzględniona w podstawie wymiaru składek dopiero w miesiącu, w którym została wypłacona lub postawiona do dyspozycji pracownika (a więc wypłacona, ale z przyczyn leżących po stronie pracownika przez niego niepobrana).

● Ustawa systemowa nie definiuje samodzielnie pojęcia przychodu, lecz odsyła w każdym przypadku do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynika to z tego, że ZUS nie może samodzielnie decydować, co może stanowić przychód, a która należność takiego przychodu nie będzie stanowić. Dla rozstrzygnięcia, czy dany przychód stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a w konsekwencji czy powstaje obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, decydujące znaczenie ma to, czy dla celów podatkowych zostanie on zakwalifikowany jako przychód pracownika z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W przypadku gdy określone świadczenie nie stanowi przychodu ze stosunku pracy, to nie istnieje z tego tytułu obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Zakład nie jest jednak uprawniony, aby dokonywać oceny, czy dana należność lub świadczenie jest przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu ustawy podatkowej, gdyż leży to wyłącznie w gestii organów podatkowych. Od takiego ustalenia zależy, czy dana należność stanowić będzie podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, a konsekwencji składek na ubezpieczenie zdrowotne. Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się bowiem przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne tych osób, tj. art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.).

ZAINTERESOWAŁ CIĘ TEMAT? PRZECZYTAJ WIĘCEJ NA eDGP.PL>>