Jakie zasady obowiązują przy ocenie oddziaływania na środowisko

Bartłomiej Kordeczka, Kancelaria Linklaters

Z wejściem w życie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...), organizacje ekologiczne mają praktycznie nieograniczoną możliwość przystępowania do postępowań toczących się w szczególności na podstawie przepisów ustawy i prawa budowlanego, przed organem, którego właściwość miejscowa nie będzie musiała, tak jak było to dotychczas, pokrywać się z obszarem działania danej organizacji ekologicznej. Może to doprowadzić do sytuacji, w której organizacja z siedzibą w Zakopanem będzie zgłaszać wnioski i uwagi do inwestycji prowadzonej w Gdańsku. Co więcej, ekolodzy będą mogli wstąpić do postępowania na każdym jego etapie, a także wnosić odwołania od decyzji wydanych w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, w którym nie brały udziału (udziału społeczeństwa wymagać będzie przede wszystkim przedsięwzięcie wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko). Analogiczne uprawnienie będzie przysługiwać takim organizacjom przy składaniu skarg na decyzje do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Przy okazji nowych uprawnień organizacji ekologicznych nie sposób nie wspomnieć o istotnej nowelizacji prawa budowlanego. W postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa katalog podmiotów, które uzyskają status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, został znacząco poszerzony. Zastosowanie znajdują ogólne zasady kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące, iż stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ponadto organizacjom ekologicznym w procesie budowlanym przysługują uprawnienia procesowe analogiczne do tych, jakie przewidziane są w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...).

Jedną z najważniejszych zmian w procesie inwestycyjnym jest wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia (decyzji środowiskowej) przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy (której uzyskanie jest z kolei konieczne w przypadku planowania inwestycji na obszarze, na którym nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego). Uzyskanie tzw. decyzji środowiskowej na tak wczesnym etapie inwestycyjnym powoduje, iż inwestor zmuszony będzie ponieść wiele kosztów związanych z jej wydaniem, nie będąc do końca pewnym, czy realizacja jego przedsięwzięcia będzie w ogóle możliwa na danym terenie.

W znacznym stopniu ograniczyło możliwość zmian pozwolenia na budowę bez konieczności zmieniania decyzji środowiskowej. W praktyce decyzja środowiskowa nie będzie wymagała zmiany przede wszystkim w przypadku zmiany danych wnioskodawcy. Wszelkie inne modyfikacje pozwolenia na budowę zmiany takiej będą wymagały. Uzyskanie wysokiego stopnia zgodności pomiędzy inwestycją planowaną na etapie decyzji środowiskowej a jej faktycznym kształtem przy wnioskowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, będzie szczególnie utrudnione w przypadku, gdy decyzja środowiskowa jest wymagana przed decyzją o warunkach zabudowy. Inwestor, występując o wydanie tej decyzji, zmuszony będzie do określenia parametrów inwestycji, nie wiedząc, na jakie warunki zabudowy i zagospodarowania terenu zgodzi się organ.

Prawo ochrony środowiska przewidywało możliwość przeniesienia decyzji środowiskowej na inny podmiot. Konieczność przeniesienia decyzji środowiskowej pojawiała się przede wszystkim w przypadku kontynuacji inwestycji przez inny podmiot aniżeli jej adresat. Teraz takiej możliwości nie będzie. Trudno w tym momencie oceniać, czy było to przypadkowe przeoczenie ustawodawcy czy też był to zabieg celowy. Mając na względzie ogólne zasady prawa administracyjnego, wątpliwy jest fakt, by nowy podmiot mógł prowadzić inwestycję i występować o kolejne decyzje (warunki zabudowy, pozwolenie na budowę), posługując się jedynie dotychczasową decyzją środowiskową wydaną na rzecz innego podmiotu (w przypadku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy lub pozwolenia na budowę, przeniesienie decyzji środowiskowej nie jest wymagane; przenosi się jedynie decyzję o warunkach zabudowy albo pozwolenie na budowę, w zależności od fazy procesu inwestycyjnego).

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 44 i 140 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227).